{"id":360260,"date":"2024-01-24T14:19:08","date_gmt":"2024-01-24T08:49:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/?p=360260"},"modified":"2024-01-24T14:19:08","modified_gmt":"2024-01-24T08:49:08","slug":"fertilizer-questions","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/","title":{"rendered":"\u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925"},"content":{"rendered":"<p><strong>1. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928 \u0915\u0925\u0928\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u0915\u0940\u091c\u093f\u090f-<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0915\u0925\u0928 (A) : \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/strong><br \/>\n<strong>\u0915\u093e\u0930\u0923 (R): \u090f\u0915 \u092e\u0940\u091f\u094d\u0930\u093f\u0915 \u091f\u0928 \u091c\u0948\u0935 \u0916\u093e\u0926 \u092e\u0941\u0936\u094d\u0915\u093f\u0932 \u0938\u0947 2 \u0938\u0947 3 \u0915\u093f\u0932\u094b \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938 \u0915\u0940 \u0906\u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0909\u092a\u0930\u094d\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0947 \u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928-\u0938\u093e \u090f\u0915 \u0938\u0939\u0940 \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u0939\u0948-<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0915\u0942\u091f :<\/strong><\/p>\n<p>(a) (A) \u0914\u0930 (R) \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0902, \u0914\u0930 (R), (A) \u0915\u093e \u0938\u0939\u0940 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0939\u0948\u0964<br \/>\n(b) (A) \u0914\u0930 (R) \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0902, \u0915\u093f\u0928\u094d\u0924\u0941 (R), (A) \u0915\u093e \u0938\u0939\u0940 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0964<br \/>\n(c) (A) \u0938\u0939\u0940 \u0939\u0948, \u092a\u0930\u0928\u094d\u0924\u0941 (R) \u0917\u0932\u0924 \u0939\u0948\u0964<br \/>\n(d) (A) \u0917\u0932\u0924 \u0939\u0948, \u092a\u0930\u0928\u094d\u0924\u0941 (R) \u0938\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p><strong>U.P. Lower Sub. (Pre) 1998<\/strong><\/p>\n<div id=\"1-link-360260\" class=\"sh-link 1-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('1', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"1-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"1-content-360260\" class=\"sh-content 1-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (a) (A) \u0914\u0930 (R) \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0902, \u0914\u0930 (R), (A) \u0915\u093e \u0938\u0939\u0940 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0939\u0948\u0964<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928, \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u094b\u091f\u0948\u0936\u093f\u092f\u092e \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0935\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u091c\u093e\u0928\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0907\u0928\u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0915\u094b \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0926\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u090f\u0915 \u092e\u0940\u091f\u094d\u0930\u093f\u0915 \u091f\u0928 \u091c\u0948\u0935 \u0916\u093e\u0926 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 1.5 \u0938\u0947 3 \u0915\u093f\u0932\u094b \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0905\u0924\u0903 \u0907\u0938\u0915\u0940 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f \u0939\u0947\u0924\u0941 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>2. \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 \u0915\u0940 \u0916\u0947\u0924\u0940 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u094c\u0928-\u0938\u0947 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0917\u0947?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928<br \/>\n(c) \u0924\u093e\u0902\u092c\u093e<br \/>\n(b) \u092a\u094b\u091f\u0948\u0936\u093f\u092f\u092e<br \/>\n(d) \u0932\u094b\u0939\u093e<\/p>\n<p><strong>47th B.P.S.C. (Pre) 2005<\/strong><\/p>\n<div id=\"2-link-360260\" class=\"sh-link 2-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('2', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"2-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"2-content-360260\" class=\"sh-content 2-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (a) \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u092a\u093e\u0926\u092a\u094b\u0902 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0935 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 \u0915\u0940 \u092b\u0938\u0932 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u090f\u0915 \u092a\u0930\u092e\u093e\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 \u0915\u0940 \u0909\u091a\u093f\u0924 \u0939\u0930\u0940\u0924\u093f\u092e\u093e \u0924\u0925\u093e \u0909\u091a\u093f\u0924 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0905\u092a\u0930\u093f\u0939\u093e\u0930\u094d\u092f \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>3. \u0924\u0924\u094d\u0935 \u091c\u094b \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u092a\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0935\u0939 \u0939\u0948-<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0928\u0924\u094d\u0930\u091c\u0928<br \/>\n(b) \u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928<br \/>\n(c) \u0915\u094d\u0932\u094b\u0930\u0940\u0928<br \/>\n(d) \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938<\/p>\n<p><strong>U.P.P.C.S. (Mains) 2007<\/strong><\/p>\n<div id=\"3-link-360260\" class=\"sh-link 3-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('3', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"3-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"3-content-360260\" class=\"sh-content 3-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (b) \u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0910\u0938\u0947 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u094b \u092a\u0947\u0921\u093c-\u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0915 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>\u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u0924\u0903 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902-<\/li>\n<li>\u0938\u094d\u0925\u0942\u0932 \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0935 (1) \u0928\u0924\u094d\u0930\u091c\u0928 \u092f\u093e \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928, (ii) \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938, (iii) \u092a\u094b\u091f\u0948\u0936\u093f\u092f\u092e, (iv) \u0915\u0948\u0932\u094d\u0936\u093f\u092f\u092e, (v) \u092e\u0948\u0917\u094d\u0928\u0940\u0936\u093f\u092f\u092e \u090f\u0935\u0902 (vi) \u0938\u0932\u094d\u092b\u0930 \u0964<\/li>\n<li>\u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0935 : (i) \u092c\u094b\u0930\u0949\u0928, (ii) \u0915\u094d\u0932\u094b\u0930\u0940\u0928, (iii) \u0915\u0949\u092a\u0930, (iv) \u0906\u092f\u0930\u0928, (v) \u092e\u0948\u0902\u0917\u0928\u0940\u091c, (vi) \u092e\u0949\u0932\u0940\u092c\u094d\u0921\u0947\u0928\u092e \u0935 (vii) \u091c\u0938\u094d\u0924\u093e\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>4. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928 \u0938\u0939\u0940 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0938\u0941\u092e\u0947\u0932\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u092a\u093e\u0926\u092a \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0935\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0928\u0924\u094d\u0930\u091c\u0928\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 &#8211;\u00a0 \u00a0 \u00a0\u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u090f\u0935\u0902 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938<br \/>\n(b) \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 &#8211;\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u091c\u0921\u093c \u0915\u093e \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938<br \/>\n(c) \u092a\u094b\u091f\u0948\u0936\u093f\u092f\u092e\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0&#8211;\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u0938\u094d\u091f\u094b\u092e\u0947\u091f\u093e \u0915\u0947 \u0916\u0941\u0932\u0928\u0947 \u0915\u093e \u090f\u0935\u0902 \u092c\u0902\u0926 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923<br \/>\n(d) \u092c\u094b\u0930\u0949\u0928\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0&#8211;\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u0930\u094b\u0917 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927\u0915\u0924\u093e<\/p>\n<p><strong>U.P.R.O.\/A.R.O. (Pre) 2016<\/strong><\/p>\n<div id=\"4-link-360260\" class=\"sh-link 4-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('4', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"4-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"4-content-360260\" class=\"sh-content 4-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (*)<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928, \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938 \u0924\u0925\u093e \u092a\u094b\u091f\u0948\u0936\u093f\u092f\u092e \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918 \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0935 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>\u0928\u0924\u094d\u0930\u091c\u0928 (Nitrogen) \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0938\u0947 \u092a\u0924\u094d\u0924\u093f\u092f\u093e\u0902 \u092a\u0940\u0932\u0940 \u092a\u0921\u093c \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902 \u0924\u0925\u093e \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u090f\u0935\u0902 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0930\u0941\u0915 \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u092a\u094c\u0927\u0947 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u093e\u092f\u0903 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u0947\u091f \u0906\u092f\u0928 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0917\u094d\u0930\u0939\u0923 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u092f\u0939 \u091c\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u092a\u094b\u091f\u0948\u0936\u093f\u092f\u092e \u0915\u0940 \u0938\u094d\u091f\u094b\u092e\u0947\u091f\u093e \u0915\u0947 \u0916\u0941\u0932\u0928\u0947 \u0935 \u092c\u0902\u0926 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u092c\u094b\u0930\u0949\u0928 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u092a\u094b\u0937\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0935 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938\u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0938\u0947 \u091a\u0941\u0915\u0902\u0926\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0949\u0930\u094d\u091f \u0930\u0949\u091f (Heart Rot) \u0924\u0925\u093e \u0938\u0947\u092c \u092e\u0947\u0902 &#8216;\u0906\u0902\u0924\u0930\u093f\u0915 \u0915\u093e\u0930\u094d\u0915&#8217; (Internal Cork) \u0928\u093e\u092e\u0915 \u0930\u094b\u0917 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938\u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0938\u0947 \u0932\u0947\u0917\u094d\u092f\u0941\u092e\u093f\u0928\u094b\u0938\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0915\u0947 \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u091c\u0921\u093c\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u0941\u091f\u093f\u0915\u093e\u090f\u0902 (Root Nodules) \u0928\u0939\u0940\u0902 \u092c\u0928\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>\u0910\u0938\u093e \u092a\u093e\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092c\u094b\u0930\u0949\u0928 \u0915\u0908 \u0930\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927\u0915 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0915 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0938\u092d\u0940 \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a \u0938\u0941\u092e\u0947\u0932\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>5. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u093e\u0902\u0915\u093f\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928-\u0938\u093e \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u092e\u0943\u0926\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0930\u094d\u0935\u093e\u0927\u093f\u0915 \u0905\u092e\u094d\u0932 \u091b\u094b\u0921\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e<br \/>\n(b) \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u092e \u0938\u0932\u094d\u092b\u0947\u091f<br \/>\n(c) \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u092e \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u0947\u091f<br \/>\n(d) \u0915\u0948\u0932\u094d\u0936\u093f\u092f\u092e \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u092e \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u0947\u091f<\/p>\n<p><strong>U.P. P.C.S. (Pre) 1996<\/strong><\/p>\n<div id=\"5-link-360260\" class=\"sh-link 5-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('5', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"5-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"5-content-360260\" class=\"sh-content 5-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (b) \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u092e \u0938\u0932\u094d\u092b\u0947\u091f<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u092e\u0943\u0926\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0905\u092e\u094d\u0932\u0924\u093e \u0915\u0940 \u092e\u093e\u092a \u092e\u0943\u0926\u093e \u0915\u0947 pH \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u0915\u0947 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 pH \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u091c\u093f\u0924\u0928\u093e \u0915\u092e \u0939\u094b\u0917\u093e \u092e\u0943\u0926\u093e \u0909\u0924\u0928\u0940 \u0939\u0940 \u0905\u092e\u094d\u0932\u0940\u092f \u0939\u094b\u0917\u0940\u0964<\/li>\n<li>\u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928\u0917\u0924 \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u093f\u090f \u0917\u090f \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u092e \u0938\u0932\u094d\u092b\u0947\u091f [(NH),SO] \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u092e\u0943\u0926\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0930\u094d\u0935\u093e\u0927\u093f\u0915 \u0905\u092e\u094d\u0932 \u091b\u094b\u0921\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>6. \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948-<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u090f\u0915 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928\u093f\u0915 \u092f\u094c\u0917\u093f\u0915<br \/>\n(b) \u090f\u0915 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0905\u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928\u093f\u0915 \u092f\u094c\u0917\u093f\u0915<br \/>\n(c) \u090f\u0915 \u092a\u093e\u0926\u092a \u0939\u0949\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928<br \/>\n(d) \u090f\u0915 \u090a\u0930\u094d\u091c\u093e \u0936\u094b\u0937\u0940 \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925<\/p>\n<p><strong>U.P. P.C.S. (Pre) Exam. 2017<\/strong><\/p>\n<div id=\"6-link-360260\" class=\"sh-link 6-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('6', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"6-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"6-content-360260\" class=\"sh-content 6-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (a) \u090f\u0915 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928\u093f\u0915 \u092f\u094c\u0917\u093f\u0915<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u090f\u0915 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928\u093f\u0915 \u092f\u094c\u0917\u093f\u0915 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0915\u093e \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 CO(NH), \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0917\u092d\u0917 46.7 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0936\u0924 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928, \u090f\u092e\u093e\u0907\u0921 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928\u093f\u0915 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928 \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u093e\u092e\u093e\u0907\u0921 \u092d\u0940 \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>7. \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0936\u0924 (%) \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948-<\/strong><\/p>\n<p>(a) 30%<br \/>\n(b) 25%<br \/>\n(c) 47%<br \/>\n(d) 60%<\/p>\n<p><strong>U.P. Lower Sub. (Pre) 2009<\/strong><\/p>\n<div id=\"7-link-360260\" class=\"sh-link 7-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('7', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"7-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"7-content-360260\" class=\"sh-content 7-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (c) 47%<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0917\u092d\u0917 46.7 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0936\u0924 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928, \u090f\u092e\u093e\u0907\u0921 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>8. \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0924\u0924\u094d\u0935 \u0939\u0948\u0902 &#8211;<\/strong><\/p>\n<p>(a) C, H, O<br \/>\n(b) C, N, O<br \/>\n(c) C, H, N<br \/>\n(d) C, H, N, O<br \/>\n(c) \u0909\u092a\u0930\u094d\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902\/\u0909\u092a\u0930\u094d\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u090f\u0915 \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915<\/p>\n<p><strong>66th B.P.S.C. (Pre) 2020<\/strong><\/p>\n<div id=\"8-link-360260\" class=\"sh-link 8-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('8', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"8-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"8-content-360260\" class=\"sh-content 8-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (d) C, H, N, O<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u090f\u0915 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928\u093f\u0915 \u092f\u094c\u0917\u093f\u0915 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0915\u093e \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 CO(NH), \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928\u093f\u0915 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928 \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u093e\u092e\u093e\u0907\u0921 \u092d\u0940 \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>9. \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0915\u093f\u0938 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092a\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u090f\u092e\u093e\u0907\u0921<br \/>\n(b) \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u0915\u0932<br \/>\n(c) \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u0947\u091f<br \/>\n(d) \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u093e\u0907\u091f<\/p>\n<p><strong>U.P.P.C.S. (Spl.) (Mains) 2008<\/strong><\/p>\n<div id=\"9-link-360260\" class=\"sh-link 9-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('9', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"9-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"9-content-360260\" class=\"sh-content 9-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (a) \u090f\u092e\u093e\u0907\u0921<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0917\u092d\u0917 46.7 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0936\u0924 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928, \u090f\u092e\u093e\u0907\u0921 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>10. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928 20 \u0938\u0947\u0902. \u092a\u0930 \u091c\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093e\u0915\u0943\u0924 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0918\u0941\u0932\u0928\u0936\u0940\u0932 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u092e \u0938\u0932\u094d\u092b\u0947\u091f<br \/>\n(b) \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e<br \/>\n(c) \u0921\u093e\u0907\u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u092e \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u0947\u091f<br \/>\n(d) \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u092e \u0915\u094d\u0932\u094b\u0930\u093e\u0907\u0921<\/p>\n<p><strong>U.P.P.C.S. (Mains) 2017<\/strong><\/p>\n<div id=\"10-link-360260\" class=\"sh-link 10-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('10', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"10-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"10-content-360260\" class=\"sh-content 10-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (b) \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928\u0917\u0924 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 20 \u0938\u0947\u0902. \u092a\u0930 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u091c\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0918\u0941\u0932\u0928\u0936\u0940\u0932 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>11. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d \u092e\u0947\u0902, \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u0915\u0925\u0928\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u0915\u0940\u091c\u093f\u090f &#8211;<\/strong><\/p>\n<p><strong>1. \u0935\u0930\u094d\u0924\u092e\u093e\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0916\u0941\u0926\u0930\u093e \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f (Retail price) \u092c\u093e\u091c\u093e\u0930-\u0938\u0902\u091a\u093e\u0932\u093f\u0924 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u092f\u0939 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902<\/strong><br \/>\n<strong>2. \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u093e \u091c\u094b \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092c\u0928\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u092e \u0906\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0935\u0939 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 \u0917\u0948\u0938 \u0938\u0947 \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/strong><br \/>\n<strong>3. \u0938\u0932\u094d\u092b\u0930, \u091c\u094b \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u093f\u0915 \u0905\u092e\u094d\u0932 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u091a\u094d\u091a\u093e \u092e\u093e\u0932 \u0939\u0948, \u0935\u0939 \u0924\u0947\u0932 \u0936\u094b\u0927\u0928 \u0915\u093e\u0930\u0916\u093e\u0928\u094b\u0902 (Oil refineries) \u0915\u093e \u0909\u092a\u094b\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926 (by product) \u0939\u0948\u0964<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0909\u092a\u0930\u094d\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0925\u0928\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928-\u0938\u093e\/\u0938\u0947 \u0938\u0939\u0940 \u0939\u0948\/\u0939\u0948\u0902?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0915\u0947\u0935\u0932 1<br \/>\n(b) \u0915\u0947\u0935\u0932 2 \u0914\u0930 3<br \/>\n(c) \u0915\u0947\u0935\u0932 2<br \/>\n(d) 1, 2 \u0914\u0930 3<\/p>\n<p><strong>I.A.S. (Pre) 2020<\/strong><\/p>\n<div id=\"11-link-360260\" class=\"sh-link 11-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('11', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"11-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"11-content-360260\" class=\"sh-content 11-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (b) \u0915\u0947\u0935\u0932 2 \u0914\u0930 3<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0930\u094d\u0935\u093e\u0927\u093f\u0915 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0924\u0925\u093e \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0916\u0941\u0926\u0930\u093e \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u093e \u091c\u094b \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0938\u0939\u093f\u0924 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928\u0940 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u092e \u0906\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0935\u0939 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 \u0917\u0948\u0938 \u0938\u0947 \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0939\u0947\u0924\u0941 \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u093e \u0915\u093e \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u0939\u0948\u092c\u0930 \u0935\u093f\u0927\u093f (Haber&#8217;s process) \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938 \u0935\u093f\u0927\u093f \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 \u0935\u093e\u092f\u0941 \u0938\u0947 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 \u0917\u0948\u0938 (\u092e\u0940\u0925\u0947\u0928) \u0938\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0941\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0939\u093e\u0907\u0921\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u0905\u092d\u093f\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u093e \u0915\u093e \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0938\u0932\u094d\u092b\u0930, \u091c\u094b \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u093f\u0915 \u0905\u092e\u094d\u0932 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u091a\u094d\u091a\u093e \u092e\u093e\u0932 \u0939\u0948, \u0935\u0939 \u0924\u0947\u0932 \u0936\u094b\u0927\u0928 \u0915\u093e\u0930\u0916\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u094b\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>12. 1 \u0915\u093f\u0932\u094b\u0917\u094d\u0930\u093e\u092e \u0928\u0924\u094d\u0930\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u0906\u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u093f\u0924\u0928\u0940 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u0940 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0939\u094b\u0917\u0940 ?<\/strong><\/p>\n<p>(a) 2.0 \u0915\u093f\u0917\u094d\u0930\u093e.<br \/>\n(b) 2.2 \u0915\u093f\u0917\u094d\u0930\u093e.<br \/>\n(c) 2.5 \u0915\u093f\u0917\u094d\u0930\u093e.<br \/>\n(d) 2.7 \u0915\u093f\u0917\u094d\u0930\u093e.<\/p>\n<p><strong>U.P.B.E.O. (Pre) 2019<\/strong><\/p>\n<div id=\"12-link-360260\" class=\"sh-link 12-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('12', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"12-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"12-content-360260\" class=\"sh-content 12-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (b) 2.2 \u0915\u093f\u0917\u094d\u0930\u093e.<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u091c\u0948\u0938\u093e \u0915\u093f \u0939\u092e \u091c\u093e\u0928\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0915\u093f \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0917\u092d\u0917 46 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0936\u0924 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0905\u0930\u094d\u0925\u093e\u0924 460 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 1000 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 1 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0917\u093e = 1000 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0917\u093e 1000 460 = 1000 460 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u00d7 1000 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 = 2173 \u0917\u094d\u0930\u093e\u092e \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 = 2.2 \u0915\u093f\u0917\u094d\u0930\u093e. \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e (\u0932\u0917\u092d\u0917) \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 1 \u0915\u093f\u0917\u094d\u0930\u093e. \u0928\u0924\u094d\u0930\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u0906\u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f 2.2 \u0915\u093f\u0917\u094d\u0930\u093e. \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0939\u094b\u0917\u0940\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>13. \u0915\u0943\u0937\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928\u0940 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0927\u093f\u0915\/\u0905\u0928\u0941\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093e \u0915\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p><strong>1. \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u092f\u094c\u0917\u093f\u0915\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e\u091c\u0940\u0935\u094b\u0902 (\u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928-\u092b\u093f\u0915\u094d\u0938\u093f\u0902\u0917 \u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u0911\u0930\u094d\u0917\u0928\u093f\u091c\u094d\u0938) \u0915\u093e \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u091a\u0941\u0930\u094b\u0926\u094d\u0926\u094d\u092d\u0935\u0928 (\u092a\u094d\u0930\u094b\u0932\u093f\u092b\u0930\u0947\u0936\u0928) \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/strong><br \/>\n<strong>2. \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u0915\u0940 \u0905\u092e\u094d\u0932\u0924\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0922\u093c\u094b\u0924\u0930\u0940 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/strong><br \/>\n<strong>3. \u092d\u094c\u092e \u091c\u0932 (\u0917\u094d\u0930\u093e\u0909\u0902\u0921\u0935\u0949\u091f\u0930) \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u0947\u091f \u0915\u093e \u0928\u093f\u0915\u094d\u0937\u093e\u0932\u0928 (\u0932\u0940\u091a\u093f\u0902\u0917) \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0928\u0940\u091a\u0947 \u0926\u093f\u090f \u0917\u090f \u0915\u0942\u091f \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930 \u0938\u0939\u0940 \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u091a\u0941\u0928\u093f\u090f-<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0915\u0947\u0935\u0932 1 \u0914\u0930 3<br \/>\n(b) \u0915\u0947\u0935\u0932 2<br \/>\n(c) \u0915\u0947\u0935\u0932 2 \u0914\u0930 3<br \/>\n(d) 1, 2 \u0914\u0930 3<\/p>\n<p><strong>I.A.S. (Pre) 2015<\/strong><\/p>\n<div id=\"13-link-360260\" class=\"sh-link 13-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('13', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"13-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"13-content-360260\" class=\"sh-content 13-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (c) \u0915\u0947\u0935\u0932 2 \u0914\u0930 3<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u0915\u0943\u0937\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928\u0940 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924\/ \u0905\u0924\u094d\u092f\u0927\u093f\u0915 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0938\u0947 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0924\u0930\u0940\u0915\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u0915\u093e \u0905\u0924\u094d\u092f\u0927\u093f\u0915 \u0905\u092e\u094d\u0932\u0940\u092f \u0939\u094b \u091c\u093e\u0928\u093e, \u092d\u094c\u092e\u091c\u0932 \u0915\u0940 \u0928\u0948\u0938\u0930\u094d\u0917\u093f\u0915\u0924\u093e \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0915\u094d\u0937\u093e\u0932\u0928 \u0938\u0947 \u0928\u0937\u094d\u091f \u0939\u094b \u091c\u093e\u0928\u093e, \u091c\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0928\u094d\u092f \u0916\u0928\u093f\u091c\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0905\u0924\u094d\u092f\u0927\u093f\u0915 \u092a\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0928\u093e (\u092f\u0942\u091f\u094d\u0930\u094b\u092b\u093f\u0915\u0947\u0936\u0928) \u0906\u0926\u093f \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>14. \u091c\u093f\u0938 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0935\u0939 \u0939\u0948-<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u093f\u0915 \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921<br \/>\n(b) \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u0947\u091f<br \/>\n(c) \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u093e<br \/>\n(d) \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u093e\u0907\u0921<\/p>\n<p><strong>U.P.P.C.S. (Pre) 2016<\/strong><\/p>\n<div id=\"14-link-360260\" class=\"sh-link 14-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('14', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"14-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"14-content-360260\" class=\"sh-content 14-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (b) \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u0947\u091f<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u0935\u0938\u094d\u0924\u0941\u0924\u0903 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u0947\u091f, \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0924\u0925\u093e \u0911\u0915\u094d\u0938\u0940\u091c\u0928 \u0915\u0947 \u0938\u0902\u092f\u094b\u0917 \u0938\u0947 \u092c\u0928\u0947 \u0939\u0941\u090f \u092f\u094c\u0917\u093f\u0915 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>\u0935\u093e\u0928\u0938\u094d\u092a\u0924\u093f\u0915 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0935\u0947 \u0907\u0938\u0915\u0940 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f \u0935\u093e\u092f\u0941 \u0905\u0925\u0935\u093e \u091c\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0918\u0941\u0932\u0928\u0936\u0940\u0932 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u0947\u091f \u0938\u0947 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>15. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u093f\u0938\u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0915\u0947 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0921\u093e\u0907\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921<br \/>\n(b) \u0938\u0932\u094d\u092b\u0930 \u0921\u093e\u0907\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921<br \/>\n(c) \u0915\u094d\u0932\u094b\u0930\u0940\u0928<br \/>\n(d) \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u093f\u0915 \u0905\u092e\u094d\u0932<\/p>\n<p><strong>Uttarakhand P.C.S. (Mains) 2006<\/strong><\/p>\n<div id=\"15-link-360260\" class=\"sh-link 15-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('15', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"15-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"15-content-360260\" class=\"sh-content 15-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (a) \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0921\u093e\u0907\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u090f\u0915 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928\u093f\u0915 \u092f\u094c\u0917\u093f\u0915 \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u0915\u093e \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 (NH), CO \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928\u093f\u0915 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928 \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u093e\u092e\u093e\u0907\u0921 \u092d\u0940 \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u092f\u0939 \u090f\u0915 \u0930\u0902\u0917\u0939\u0940\u0928, \u0917\u0902\u0927\u0939\u0940\u0928 \u0920\u094b\u0938 \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925 \u0939\u0948 \u091c\u094b \u091c\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0924\u093f \u0935\u093f\u0932\u0947\u092f \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u092c\u0921\u093c\u0947 \u092a\u0948\u092e\u093e\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u093e \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u0926\u094d\u0930\u0935 \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u093e \u0924\u0925\u093e \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0921\u093e\u0907\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0938\u0947 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>16. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0943\u0937\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0940\u092e-\u0906\u0932\u0947\u092a\u093f\u0924 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e (Neem-coated Urea) \u0915\u0947 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u094b \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0924\u094d\u0938\u093e\u0939\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u092e\u0943\u0926\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0940\u092e \u0924\u0947\u0932 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u092e\u0943\u0926\u093e \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e\u091c\u0940\u0935\u094b\u0902 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u092f\u094c\u0917\u093f\u0915\u0940\u0915\u0930\u0923 \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br \/>\n(b) \u0928\u0940\u092e \u0932\u0947\u092a, \u092e\u0943\u0926\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0918\u0941\u0932\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0926\u0930 \u0915\u094b \u0927\u0940\u092e\u093e \u0915\u0930 \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br \/>\n(c) \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u0938 \u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921, \u091c\u094b \u0915\u093f \u090f\u0915 \u0917\u094d\u0930\u0940\u0928\u0939\u093e\u0909\u0938 \u0917\u0948\u0938 \u0939\u0948, \u092b\u0938\u0932 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0916\u0947\u0924\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0935\u093e\u092f\u0941\u092e\u0902\u0921\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u093f\u0932\u094d\u0915\u0941\u0932 \u092d\u0940 \u0935\u093f\u092e\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<br \/>\n(d) \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u092b\u0938\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092f\u0939 \u090f\u0915 \u0905\u092a\u0924\u0943\u0923\u0928\u093e\u0936\u0940 (\u0935\u0940\u0921\u093f\u0938\u093e\u0907\u0921) \u0914\u0930 \u090f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0915\u093e \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p><strong>I.A.S. (Pre) 2016<\/strong><\/p>\n<div id=\"16-link-360260\" class=\"sh-link 16-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('16', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"16-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"16-content-360260\" class=\"sh-content 16-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (b) \u0928\u0940\u092e \u0932\u0947\u092a, \u092e\u0943\u0926\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0918\u0941\u0932\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0926\u0930 \u0915\u094b \u0927\u0940\u092e\u093e \u0915\u0930 \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u0928\u0940\u092e-\u0906\u0932\u0947\u092a\u093f\u0924 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0915\u0923 (Granule) \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0940\u092e \u0915\u0947 \u0924\u0947\u0932 \u0915\u093e \u0932\u0947\u092a\u0928 (Coating) \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u094b \u092e\u0943\u0926\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0918\u0941\u0932\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0926\u0930 \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930 \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u092b\u0938\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u0924\u093e \u092c\u0922\u093c \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0928\u0940\u092e-\u0932\u0947\u092a\u093f\u0924 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u0940 \u0905\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093e\u0915\u0943\u0924 \u0915\u092e \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0907\u0938\u0938\u0947 \u092b\u0938\u0932 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u092d\u0940 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0928\u0940\u092e-\u0932\u0947\u092a\u093f\u0924 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0939\u0947\u0924\u0941 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0938\u092c\u094d\u0938\u093f\u0921\u0940\u0915\u0943\u0924 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0917\u0948\u0930-\u0915\u0943\u0937\u093f \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u0948\u0930-\u0915\u093e\u0928\u0942\u0928\u0940 \u092a\u0925\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923 (Illegal Diversion) \u0915\u0940 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u0928\u093e \u092d\u0940 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0915\u092e \u0939\u094b\u0917\u0940\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>17. \u0921\u0940.\u090f.\u092a\u0940. \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u0924\u0928\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0936\u0924 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938 (P\u2082O\u2083) \u0924\u0925\u093e \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 (N) \u092a\u093e\u0908 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948:<\/strong><\/p>\n<p>(a) 10% N \u0924\u0925\u093e 20% P. O,<br \/>\n(b) 18% N \u0924\u0925\u093e 46% P\u2082O,<br \/>\n(c) 30% N \u0924\u0925\u093e 60% P, O,<br \/>\n(d) 35% N \u0924\u0925\u093e 70% P\u2082O,<\/p>\n<p><strong>U.P.P.C.S. (Mains) 2008<\/strong><\/p>\n<div id=\"17-link-360260\" class=\"sh-link 17-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('17', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"17-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"17-content-360260\" class=\"sh-content 17-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (b) 18% N \u0924\u0925\u093e 46% P\u2082O,<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u0921\u093e\u0907\u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u092e \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u0947\u091f (DAP) \u090f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0915\u093e \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 (NH), HPO, \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938\u0915\u0947 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928 \u092e\u0947\u0902 46-53 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0936\u0924 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938 \u0924\u0925\u093e 18-21 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0936\u0924 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>18. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928-\u0938\u093e \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e<br \/>\n(c) \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u092e \u0938\u0932\u094d\u092b\u0947\u091f<br \/>\n(b) \u0915\u0948\u092e<br \/>\n(d) \u090f\u0928.\u092a\u0940.\u0915\u0947.<\/p>\n<p><strong>I.A.S. (Pre) 1995<\/strong><\/p>\n<div id=\"18-link-360260\" class=\"sh-link 18-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('18', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"18-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"18-content-360260\" class=\"sh-content 18-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (d) \u090f\u0928.\u092a\u0940.\u0915\u0947.<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u090f\u0928.\u092a\u0940.\u0915\u0947. \u092e\u093f\u0936\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>19. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e<br \/>\n(b) \u0938\u094b\u0921\u093f\u092f\u092e \u0938\u0932\u094d\u092b\u0947\u091f<br \/>\n(c) \u0938\u0941\u092a\u0930 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u0947\u091f<br \/>\n(d) \u092a\u094b\u091f\u0948\u0936\u093f\u092f\u092e \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u0947\u091f<\/p>\n<p><strong>Uttarakhand P.C.S. (Pre) 2010<\/strong><\/p>\n<div id=\"19-link-360260\" class=\"sh-link 19-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('19', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"19-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"19-content-360260\" class=\"sh-content 19-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (b) \u0938\u094b\u0921\u093f\u092f\u092e \u0938\u0932\u094d\u092b\u0947\u091f<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e, \u0938\u0941\u092a\u0930 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u0947\u091f \u090f\u0935\u0902 \u092a\u094b\u091f\u0948\u0936\u093f\u092f\u092e \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u0947\u091f \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u092c\u0915\u093f \u0938\u094b\u0921\u093f\u092f\u092e \u0938\u0932\u094d\u092b\u0947\u091f \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>20. \u092b\u0938\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u094d\u0923\u0940\u092f \u091b\u093f\u0921\u093c\u0915\u093e\u0935 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0939\u0948-<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0938\u094b\u0921\u093f\u092f\u092e \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u0947\u091f<br \/>\n(b) \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e<br \/>\n(c) \u0921\u0940.\u090f.\u092a\u0940.<br \/>\n(d) \u092a\u094b\u091f\u0948\u0936\u093f\u092f\u092e \u0915\u094d\u0932\u094b\u0930\u093e\u0907\u0921<\/p>\n<p><strong>U.P. Lower Sub. (Pre) 2015<\/strong><\/p>\n<div id=\"20-link-360260\" class=\"sh-link 20-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('20', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"20-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"20-content-360260\" class=\"sh-content 20-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (b) \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u090f\u0915 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928\u093f\u0915 \u092f\u094c\u0917\u093f\u0915 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0915\u093e \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0938\u0942\u0924\u094d\u0930 CH,N,O \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u093e\u092e\u093e\u0907\u0921 \u092d\u0940 \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0915\u0943\u0937\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u094b\u091c\u0928 \u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0916\u093e\u0926 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u092f\u0939 \u092b\u0938\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u094d\u0923\u0940\u092f (Foliar) \u091b\u093f\u0921\u093c\u0915\u093e\u0935 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>21. \u092a\u0930\u094d\u0923\u0940\u092f \u091b\u093f\u0921\u093c\u0915\u093e\u0935 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u091a\u0932\u093f\u0924 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0939\u0948-<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0938\u094b\u0921\u093f\u092f\u092e \u0928\u093e\u0907\u091f\u094d\u0930\u0947\u091f<br \/>\n(b) \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u092e \u0915\u094d\u0932\u094b\u0930\u093e\u0907\u0921<br \/>\n(c) \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e<br \/>\n(d) \u0921\u0940.\u090f.\u092a\u0940.<\/p>\n<p><strong>U.P.P.C.S. (Mains) 2015<\/strong><\/p>\n<div id=\"21-link-360260\" class=\"sh-link 21-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('21', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"21-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"21-content-360260\" class=\"sh-content 21-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (c) \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u092a\u0930\u094d\u0923\u0940\u092f \u091b\u093f\u0921\u093c\u0915\u093e\u0935 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u091a\u0932\u093f\u0924 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>22. &#8216;\u0939\u094d\u092f\u0942\u092e\u0938&#8217; \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0939\u0948<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u092e\u0943\u0926\u093e \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e \u0915\u093e<br \/>\n(b) \u0915\u094d\u0930\u093f\u0938\u094d\u091f\u0948\u0932\u0949\u0907\u0921 \u0915\u093e<br \/>\n(c) \u091c\u0948\u0935\u093f\u0915 \u0915\u094b\u0932\u0949\u0907\u0921 \u0915\u093e<br \/>\n(d) \u0909\u092a\u0930\u094d\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094b\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902<\/p>\n<p><strong>U.P.R.O.\/A.R.O. (Pre) 2014<\/strong><\/p>\n<div id=\"22-link-360260\" class=\"sh-link 22-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('22', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"22-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"22-content-360260\" class=\"sh-content 22-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (c) \u091c\u0948\u0935\u093f\u0915 \u0915\u094b\u0932\u0949\u0907\u0921 \u0915\u093e<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>&#8216;\u0939\u094d\u092f\u0942\u092e\u0938&#8217; \u091c\u0948\u0935\u093f\u0915 \u092e\u0943\u0926\u093e \u0915\u094b\u0932\u0949\u0907\u0921 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>23. \u0939\u0930\u0940 \u0916\u093e\u0926 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u092b\u0938\u0932 \u0939\u0948-<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0906\u0932\u0942<br \/>\n(b) \u0917\u0928\u094d\u0928\u093e<br \/>\n(c) \u0938\u0928\u0908<br \/>\n(d) \u091a\u0928\u093e<\/p>\n<p><strong>U.P.P.C.S. (Mains) 2015<\/strong><\/p>\n<div id=\"23-link-360260\" class=\"sh-link 23-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('23', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"23-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"23-content-360260\" class=\"sh-content 23-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (c) \u0938\u0928\u0908<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u0915\u0943\u0937\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0930\u0940 \u0905\u0935\u093f\u0918\u091f\u093f\u0924 \u0938\u093e\u092e\u0917\u094d\u0930\u0940 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u091c\u092c \u0916\u093e\u0926 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0924\u094b \u0909\u0938\u0947 \u0939\u0930\u0940 \u0916\u093e\u0926 \u0915\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>\u092e\u0943\u0926\u093e \u0915\u0947 \u0932\u0917\u093e\u0924\u093e\u0930 \u0926\u094b\u0939\u0928 \u0938\u0947 \u0909\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u092a\u094c\u0927\u0947 \u0915\u0940 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0935 \u0928\u0937\u094d\u091f \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0907\u0928\u0915\u0940 \u0915\u094d\u0937\u0924\u093f\u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f \u0939\u0947\u0924\u0941 \u0924\u0925\u093e \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u0915\u0940 \u0909\u092a\u091c\u093e\u090a \u0936\u0915\u094d\u0924\u093f \u0915\u094b \u092c\u0928\u093e\u090f \u0930\u0916\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0939\u0930\u0940 \u0916\u093e\u0926 \u090f\u0915 \u0909\u0924\u094d\u0924\u092e \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0939\u0930\u0940 \u0916\u093e\u0926 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u092b\u0938\u0932\u0947\u0902 \u0939\u0948\u0902- \u0938\u0928\u0908 (Sunhemp), \u0915\u0948\u0902\u091a\u093e, \u0917\u094d\u0935\u093e\u0930, \u0932\u094b\u092c\u093f\u092f\u093e, \u092e\u0942\u0902\u0917, \u0909\u0921\u093c\u0926 \u0924\u0925\u093e \u091c\u0902\u0917\u0932\u0940 \u0928\u0940\u0932\u093e<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>24. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928-\u0938\u093e \u0938\u0939\u0940 \u0938\u0941\u092e\u0947\u0932\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0928\u0940\u0932-\u0939\u0930\u093f\u0924 \u0936\u0948\u0935\u093e\u0932 \u0927\u093e\u0928<br \/>\n(b) \u0930\u093e\u0907\u091c\u094b\u092c\u093f\u092f\u092e \u0932\u0947\u0917\u094d\u092f\u0942\u092e\u093f\u0928\u093f\u0938\u0947\u0930\u092e \u092e\u091f\u0930<br \/>\n(c) \u090f\u091c\u094b\u091f\u094b\u092c\u0948\u0915\u094d\u091f\u0930 \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902<br \/>\n(d) \u0905\u091c\u094b\u0932\u093e \u092e\u0915\u094d\u0915\u093e<\/p>\n<p><strong>U.P. P.C.S. (Pre) Exam. 2017<\/strong><\/p>\n<div id=\"24-link-360260\" class=\"sh-link 24-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('24', 360260, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"24-toggle-360260\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"24-content-360260\" class=\"sh-content 24-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 &#8211; (d) \u0905\u091c\u094b\u0932\u093e \u092e\u0915\u094d\u0915\u093e<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 56px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 56px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 56px;\">\n<ul>\n<li>\u090f\u091c\u094b\u0932\u093e, \u090f\u0928\u093e\u092c\u093f\u0928\u093e, \u0928\u093e\u0938\u094d\u091f\u0949\u0915, \u0928\u0940\u0932-\u0939\u0930\u093f\u0924 \u0936\u0948\u0935\u093e\u0932 \u0906\u0926\u093f \u0927\u093e\u0928 \u0915\u0940 \u092b\u0938\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0924\u094d\u0930\u091c\u0928 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0930\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0935\u093e \u0926\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>\u092f\u0947 \u091c\u0948\u0935 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0915\u0940 \u0924\u0930\u0939 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>\u0930\u093e\u0907\u091c\u094b\u092c\u093f\u092f\u092e \u0932\u0947\u0917\u094d\u092f\u0942\u092e\u093f\u0928\u093f\u0938\u0947\u0930\u092e \u092e\u091f\u0930 (\u092a\u093e\u0907\u0938\u092e \u0938\u0947\u091f\u093e\u0907\u0935\u092e) \u0915\u0940 \u092b\u0938\u0932 \u092e\u0947\u0902, \u091c\u092c\u0915\u093f \u090f\u091c\u094b\u091f\u094b\u092c\u0948\u0915\u094d\u091f\u0930 \u0917\u0947\u0939\u0942\u0902 \u0915\u0940 \u092b\u0938\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0924\u094d\u0930\u091c\u0928 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0930\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0915\u093e\u0930\u0915 (Nitrogen fixing agent) \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f\u0924\u0903 \u090f\u091c\u094b\u0932\u093e \u092e\u0915\u094d\u0915\u093e \u0915\u0940 \u092b\u0938\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0924\u094d\u0930\u091c\u0928 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0930\u0940\u0915\u0930\u0923 \u0915\u093e\u0930\u0915 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0905\u0924\u0903 \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a (d) \u0938\u0939\u0940 \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u0939\u094b\u0917\u093e\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928 \u0915\u0925\u0928\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u0915\u0940\u091c\u093f\u090f- \u0915\u0925\u0928 (A) : \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[226],"tags":[],"class_list":["post-360260","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-chemistry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.9 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 - IASbook<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 - IASbook\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"1. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928 \u0915\u0925\u0928\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u0915\u0940\u091c\u093f\u090f- \u0915\u0925\u0928 (A) : \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"IASbook\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-01-24T08:49:08+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"IASbook\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"IASbook\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/\"},\"author\":{\"name\":\"IASbook\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/person\/630a491091137b169cbd0eaf2b37007b\"},\"headline\":\"\u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925\",\"datePublished\":\"2024-01-24T08:49:08+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/\"},\"wordCount\":739,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#organization\"},\"articleSection\":[\"\u0930\u0938\u093e\u092f\u0928 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/\",\"url\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/\",\"name\":\"\u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 - IASbook\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-01-24T08:49:08+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/\",\"name\":\"IASbook\",\"description\":\"Study For Civil Services\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#organization\",\"name\":\"IASbook\",\"url\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/iasbook-logo-v2-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/iasbook-logo-v2-1.png\",\"width\":264,\"height\":56,\"caption\":\"IASbook\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/person\/630a491091137b169cbd0eaf2b37007b\",\"name\":\"IASbook\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7a8b1a2a26151e06c0c5bd1bdd617dab88c67a576b33c0fac949a7a5dbf61fca?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7a8b1a2a26151e06c0c5bd1bdd617dab88c67a576b33c0fac949a7a5dbf61fca?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"IASbook\"},\"url\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/author\/iasbook\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 - IASbook","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 - IASbook","og_description":"1. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928 \u0915\u0925\u0928\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u0915\u0940\u091c\u093f\u090f- \u0915\u0925\u0928 (A) : \u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u094b\u0930\u0938 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/","og_site_name":"IASbook","article_published_time":"2024-01-24T08:49:08+00:00","author":"IASbook","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"IASbook","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/"},"author":{"name":"IASbook","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/person\/630a491091137b169cbd0eaf2b37007b"},"headline":"\u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925","datePublished":"2024-01-24T08:49:08+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/"},"wordCount":739,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#organization"},"articleSection":["\u0930\u0938\u093e\u092f\u0928 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/","url":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/","name":"\u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 - IASbook","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#website"},"datePublished":"2024-01-24T08:49:08+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/fertilizer-questions\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0909\u0930\u094d\u0935\u0930\u0915 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#website","url":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/","name":"IASbook","description":"Study For Civil Services","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#organization","name":"IASbook","url":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/iasbook-logo-v2-1.png","contentUrl":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/iasbook-logo-v2-1.png","width":264,"height":56,"caption":"IASbook"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/person\/630a491091137b169cbd0eaf2b37007b","name":"IASbook","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7a8b1a2a26151e06c0c5bd1bdd617dab88c67a576b33c0fac949a7a5dbf61fca?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7a8b1a2a26151e06c0c5bd1bdd617dab88c67a576b33c0fac949a7a5dbf61fca?s=96&d=mm&r=g","caption":"IASbook"},"url":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/author\/iasbook\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/360260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=360260"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/360260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":362474,"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/360260\/revisions\/362474"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=360260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=360260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=360260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}