{"id":358593,"date":"2024-01-19T15:16:22","date_gmt":"2024-01-19T09:46:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/?p=358593"},"modified":"2024-02-02T12:01:55","modified_gmt":"2024-02-02T06:31:55","slug":"rail-transport-india-questions","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/","title":{"rendered":"\u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925"},"content":{"rendered":"<p><strong>1. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0930\u0947\u0932 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0939\u0941\u0906 \u0925\u093e-<\/strong><\/p>\n<p>(a) 1853 \u092e\u0947\u0902<br \/>\n(b) 1854 \u092e\u0947\u0902<br \/>\n(c) 1855 \u092e\u0947\u0902<br \/>\n(d) 1859 \u092e\u0947\u0902<\/p>\n<p><strong>[44<sup>th<\/sup> B.P.S.C. (Pre) 2000]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b1-link-358593\" class=\"sh-link b1-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b1', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b1-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b1-content-358593\" class=\"sh-content b1-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (a) 1853 \u092e\u0947\u0902<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0949\u0930\u094d\u0921 \u0921\u0932\u0939\u094c\u091c\u0940 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0930\u094d\u0935\u092a\u094d\u0930\u0925\u092e \u0930\u0947\u0932 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 1853 \u0908. \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0928\u0915\u0930 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0939\u0941\u0906, \u091c\u093f\u0938 \u092a\u0930 16 \u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932, 1853 \u0915\u094b \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 (\u0924\u0924\u094d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u092c\u0949\u092e\u094d\u092c\u0947) \u0938\u0947 \u0925\u093e\u0923\u0947 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u092a\u0939\u0932\u0940 \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928 \u091a\u0932\u093e\u0908 \u0917\u0908 \u0925\u0940\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>2. \u0917\u094b\u0930\u0916\u092a\u0941\u0930 \u0938\u0947 \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u0915\u0940 \u0930\u0947\u0932\u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0915\u093e \u0928\u094d\u092f\u0942\u0928\u0924\u092e \u0926\u0942\u0930\u0940 \u0935\u093e\u0932\u093e \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0939\u0948-<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0906\u0917\u0930\u093e \u0939\u094b\u0915\u0930<br \/>\n(b) \u0907\u0932\u093e\u0939\u093e\u092c\u093e\u0926 \u0939\u094b\u0915\u0930<br \/>\n(c) \u091d\u093e\u0902\u0938\u0940 \u0939\u094b\u0915\u0930<br \/>\n(d) \u0926\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940 \u0939\u094b\u0915\u0930<\/p>\n<p><strong>[U.P.P.C.S. (Pre) 1993]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b2-link-358593\" class=\"sh-link b2-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b2', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b2-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b2-content-358593\" class=\"sh-content b2-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (b) \u0907\u0932\u093e\u0939\u093e\u092c\u093e\u0926 \u0939\u094b\u0915\u0930<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0930\u0947\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u092e\u093e\u0928\u091a\u093f\u0924\u094d\u0930 \u0905\u0935\u0932\u094b\u0915\u0928 \u0938\u0947 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092a\u094d\u0930\u092f\u093e\u0917\u0930\u093e\u091c (\u0907\u0932\u093e\u0939\u093e\u092c\u093e\u0926) \u0939\u094b\u0915\u0930 \u0917\u094b\u0930\u0916\u092a\u0941\u0930 \u0938\u0947 \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u0915\u093e \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0928\u094d\u092f\u0942\u0928\u0924\u092e \u0926\u0942\u0930\u0940 \u0915\u093e \u0939\u094b\u0917\u093e\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>3. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0930\u0947\u0932 \u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u093e\u0932\u092f \u0915\u0940 \u092c\u0941\u0932\u0947\u091f \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928 \u091a\u0932\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0939\u0948, \u092e\u0927\u094d\u092f-<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u0905\u0939\u092e\u0926\u093e\u092c\u093e\u0926 \u0915\u0947<br \/>\n(b) \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u0939\u0948\u0926\u0930\u093e\u092c\u093e\u0926 \u0915\u0947<br \/>\n(c) \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u0928\u0908 \u0926\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940 \u0915\u0947<br \/>\n(d) \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u092a\u0941\u0923\u0947 \u0915\u0947<\/p>\n<p><strong>[U.P. U.D.A.\/L.D.A. (Pre) 2001]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b3-link-358593\" class=\"sh-link b3-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b3', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b3-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b3-content-358593\" class=\"sh-content b3-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (a) \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u0905\u0939\u092e\u0926\u093e\u092c\u093e\u0926 \u0915\u0947<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u092e\u0928\u092e\u094b\u0939\u0928 \u0938\u093f\u0902\u0939 \u0928\u0947 \u0926\u093f\u0938\u0902\u092c\u0930, 2004 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u0905\u0939\u092e\u0926\u093e\u092c\u093e\u0926 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u092c\u0941\u0932\u0947\u091f \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928 \u091a\u0932\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u094b \u0905\u0928\u0941\u092e\u094b\u0926\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0925\u093e\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>4. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928-\u0938\u093e \u090f\u0915 \u092f\u0941\u0917\u094d\u092e \u0938\u0939\u0940 \u0938\u0941\u092e\u0947\u0932\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p><strong>(\u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u091c\u094b\u0928)\u00a0 \u2013\u00a0 <\/strong><strong>(\u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f)<\/strong><br \/>\n(a) \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930-\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947\u00a0 \u2013\u00a0 \u0917\u094b\u0930\u0916\u092a\u0941\u0930<br \/>\n(b) \u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923-\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u092d\u0941\u0935\u0928\u0947\u0936\u094d\u0935\u0930<br \/>\n(c) \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0940 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947\u00a0 \u2013\u00a0 \u0915\u094b\u0932\u0915\u093e\u0924\u093e<br \/>\n(d) \u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923-\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u092e\u0927\u094d\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947\u00a0 \u2013\u00a0 \u092c\u093f\u0932\u093e\u0938\u092a\u0941\u0930<\/p>\n<p><strong>[I.A.S. (Pre) 2006]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b4-link-358593\" class=\"sh-link b4-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b4', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b4-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b4-content-358593\" class=\"sh-content b4-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (b) \u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923-\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u092d\u0941\u0935\u0928\u0947\u0936\u094d\u0935\u0930<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923-\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (South-Eastern Railway) \u0915\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f \u0915\u094b\u0932\u0915\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u092c\u0915\u093f \u092d\u0941\u0935\u0928\u0947\u0936\u094d\u0935\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0940 \u0924\u091f\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (Eastern Coastal Railway) \u0915\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0905\u0928\u094d\u092f \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a \u0938\u0941\u092e\u0947\u0932\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>5. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928-\u0938\u093e \u092e\u0947\u0932 \u0938\u0939\u0940 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0938\u0947\u0902\u091f\u094d\u0930\u0932 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908<br \/>\n(b) \u0935\u0947\u0938\u094d\u091f\u0930\u094d\u0928 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u091a\u0930\u094d\u091a\u0917\u0947\u091f<br \/>\n(c) \u0928\u0949\u0930\u094d\u0925 \u092b\u094d\u0930\u0902\u091f\u093f\u092f\u0930 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092f\u093e\u0917\u0930\u093e\u091c<br \/>\n(d) \u0938\u093e\u0909\u0925 \u0907\u0938\u094d\u091f\u0930\u094d\u0928 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0917\u093e\u0930\u094d\u0921\u0928 \u0930\u0940\u091a, \u0915\u094b\u0932\u0915\u093e\u0924\u093e<\/p>\n<p><strong>[Chhattisgarh P.C.S. (Pre) 2021]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b5-link-358593\" class=\"sh-link b5-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b5', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b5-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b5-content-358593\" class=\"sh-content b5-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (c) \u0928\u0949\u0930\u094d\u0925 \u092b\u094d\u0930\u0902\u091f\u093f\u092f\u0930 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092f\u093e\u0917\u0930\u093e\u091c<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u0938\u0939\u0940 \u0938\u0941\u092e\u0947\u0932\u093f\u0924 \u0939\u0948-<\/li>\n<li>\u0938\u0947\u0902\u091f\u094d\u0930\u0932 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947\u00a0 \u2013\u00a0 \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908<br \/>\n\u0935\u0947\u0938\u094d\u091f\u0930\u094d\u0928 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947\u00a0 \u2013\u00a0 \u091a\u0930\u094d\u091a\u0917\u0947\u091f<br \/>\n\u0928\u0949\u0930\u094d\u0925 \u092b\u094d\u0930\u0902\u091f\u093f\u092f\u0930 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947\u00a0 \u2013\u00a0 \u0917\u0941\u0935\u093e\u0939\u093e\u091f\u0940<br \/>\n\u0938\u093e\u0909\u0925 \u0907\u0938\u094d\u091f\u0930\u094d\u0928 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0 \u0917\u093e\u0930\u094d\u0921\u0928 \u0930\u0940\u091a, \u0915\u094b\u0932\u0915\u093e\u0924\u093e<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>6. \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932 \u0938\u0947 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u0915\u0925\u0928\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u0915\u0940\u091c\u093f\u090f-<\/strong><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><strong>1. \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930-\u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f \u091c\u094b\u0927\u092a\u0941\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0964<\/strong><br \/>\n<strong>2. &#8216;\u0907\u0902\u0921\u0930\u0947\u0932 \u092a\u093e\u0938&#8217; \u090f\u0915 \u0907\u091a\u094d\u091b\u093e\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u091f\u093f\u0915\u091f \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u0903 \u0938\u094d\u0935\u0924\u0902\u0924\u094d\u0930\u0924\u093e \u0938\u0947\u0928\u093e\u0928\u0940 \u0924\u0925\u093e \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u093e \u0915\u093f\u0938\u0940 \u0916\u0947\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0928\u093f\u0927\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0916\u093f\u0932\u093e\u0921\u093c\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927 \u0939\u0948\u0964<\/strong><br \/>\n<strong>3. \u092b\u0947\u092f\u0930\u0940 \u0915\u094d\u0935\u0940\u0928 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0915\u0947 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092a\u0941\u0930\u093e\u0928\u0947 \u091a\u093e\u0932\u0942 \u0907\u0902\u091c\u0928 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0917\u093e\u0921\u093c\u0940 \u0939\u0948 \u0924\u0925\u093e \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0935\u0928\u094d\u092f\u091c\u0940\u0935\u0928 \u0924\u0925\u093e \u0935\u093f\u0930\u093e\u0938\u0924 \u0938\u094d\u0925\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0906\u092f\u094b\u091c\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0909\u092a\u0930\u094d\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0915\u0925\u0928\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928-\u0938\u093e\/\u0938\u0947 \u0938\u0939\u0940 \u0939\u0948\/\u0939\u0948\u0902?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0915\u0947\u0935\u0932 2<br \/>\n(b) \u0915\u0947\u0935\u0932 3<br \/>\n(c) 1 \u0914\u0930 2<br \/>\n(d) \u0915\u094b\u0908 \u092d\u0940 \u0928\u0939\u0940\u0902<\/p>\n<p><strong>[I.A.S. (Pre) 2005]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b6-link-358593\" class=\"sh-link b6-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b6', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b6-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b6-content-358593\" class=\"sh-content b6-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (b) \u0915\u0947\u0935\u0932 3<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930-\u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f \u091c\u092f\u092a\u0941\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0948, \u0928 \u0915\u093f \u091c\u094b\u0927\u092a\u0941\u0930 \u092e\u0947\u0902\u0964<\/li>\n<li>&#8216;\u0907\u0902\u0921\u0930\u0947\u0932 \u092a\u093e\u0938&#8217; \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f\u0924\u0903 \u0935\u093f\u0926\u0947\u0936\u0940 \u092a\u0930\u094d\u092f\u091f\u0915\u094b\u0902, \u0905\u092a\u094d\u0930\u0935\u093e\u0938\u0940 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f\u094b\u0902, \u0935\u093f\u0926\u0947\u0936\u0940 \u092a\u0930\u094d\u092f\u091f\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u092a\u0924\u094d\u0928\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092f\u093e \u092a\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u090f\u0935\u0902 \u0907\u0928 \u0938\u092d\u0940 \u0915\u0947 \u0917\u093e\u0907\u0921\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0928\u0941\u092e\u0928\u094d\u092f &#8216;As You Like It&#8217; \u0928\u093e\u092e\u0915 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u091f\u093f\u0915\u091f \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938\u0915\u0947 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u092f\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u090f\u0915 \u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0905\u0935\u0927\u093f \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0939\u0940\u0902 \u092d\u0940 \u0930\u0947\u0932 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 1 \u090f\u0935\u0902 2 \u0915\u0925\u0928 \u0905\u0938\u0924\u094d\u092f \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>\u0915\u0925\u0928 3 \u0938\u0924\u094d\u092f \u0939\u0948; \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u092b\u0947\u092f\u0930\u0940 \u0915\u094d\u0935\u0940\u0928 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0915\u0947 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092a\u0941\u0930\u093e\u0928\u0947 \u091a\u093e\u0932\u0942 \u0907\u0902\u091c\u0928 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0917\u093e\u0921\u093c\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938 \u0907\u0902\u091c\u0928 \u0915\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 1855 \u0908. \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0941\u0906 \u0925\u093e \u0914\u0930 \u092f\u0939 \u0935\u0930\u094d\u0937 1908 \u0924\u0915 \u091a\u093e\u0932\u0942 \u0930\u0939\u093e\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938\u0947 \u092a\u0941\u0928\u0903 \u0935\u0930\u094d\u0937 1997 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0928\u0947 \u091a\u0932\u093e\u092f\u093e\u0964 \u0905\u0924\u0903 \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a (b) \u0938\u0939\u0940 \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>7. \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u093e \u091c\u094b\u0928 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f \u0939\u093e\u091c\u0940\u092a\u0941\u0930 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u0948-<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u091b\u0924\u094d\u0924\u0940\u0938\u0917\u0922\u093c \u092e\u0947\u0902<br \/>\n(b) \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0947\u0936 \u092e\u0947\u0902<br \/>\n(c) \u091d\u093e\u0930\u0916\u0902\u0921 \u092e\u0947\u0902<br \/>\n(d) \u092c\u093f\u0939\u093e\u0930 \u092e\u0947\u0902<\/p>\n<p><strong>[48<sup>th<\/sup> to 52<sup>nd<\/sup> B.P.S.C. (Pre) 2008]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b7-link-358593\" class=\"sh-link b7-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b7', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b7-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b7-content-358593\" class=\"sh-content b7-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (d) \u092c\u093f\u0939\u093e\u0930 \u092e\u0947\u0902<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u0935\u0930\u094d\u0924\u092e\u093e\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u094b 17 \u091c\u094b\u0928\u094b\u0902 (\u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f) \u092e\u0947\u0902 \u092c\u093e\u0902\u091f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935-\u092e\u0927\u094d\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f \u092c\u093f\u0939\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0939\u093e\u091c\u0940\u092a\u0941\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0939\u093e\u091c\u0940\u092a\u0941\u0930 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f \u0928\u0947 1 \u0905\u0915\u094d\u091f\u0942\u092c\u0930, 2002 \u0938\u0947 \u0938\u0941\u091a\u093e\u0930\u0942 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0915\u0930\u0928\u093e \u092a\u094d\u0930\u093e\u0930\u0902\u092d \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964<\/li>\n<li>\u092b\u0930\u0935\u0930\u0940 2019 \u092e\u0947\u0902 18\u0935\u0947\u0902 \u091c\u094b\u0928 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923\u0940 \u0924\u091f\u0940\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 (\u0935\u093f\u0936\u093e\u0916\u093e\u092a\u0924\u094d\u0924\u0928\u092e) \u0915\u0947 \u0917\u0920\u0928 \u0915\u0940 \u0918\u094b\u0937\u0923\u093e \u0915\u0940 \u0917\u0908\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>8. \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930-\u092e\u0927\u094d\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u091c\u094b\u0928 (\u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930) \u0915\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f \u0915\u0939\u093e\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0907\u0932\u093e\u0939\u093e\u092c\u093e\u0926<br \/>\n(b) \u091c\u092c\u0932\u092a\u0941\u0930<br \/>\n(c) \u092d\u094b\u092a\u093e\u0932<br \/>\n(d) \u0926\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940<\/p>\n<p><strong>[Uttarakhand P.C.S. (Pre) 2012]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b8-link-358593\" class=\"sh-link b8-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b8', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b8-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b8-content-358593\" class=\"sh-content b8-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (a) \u0907\u0932\u093e\u0939\u093e\u092c\u093e\u0926<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930-\u092e\u0927\u094d\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u091c\u094b\u0928 \u0915\u093e \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u093e\u0932\u092f \u0907\u0932\u093e\u0939\u093e\u092c\u093e\u0926 (\u092a\u094d\u0930\u092f\u093e\u0917\u0930\u093e\u091c) \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930-\u092e\u0927\u094d\u092f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u091c\u094b\u0928 1 \u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932, 2003 \u0915\u094b \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0925\u093e\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>9. \u092f\u0926\u094d\u092f\u092a\u093f \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092a\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0938\u093e\u0927\u0928 \u0939\u0948, \u092a\u0930\u0902\u0924\u0941 \u0938\u094d\u0935\u0924\u0902\u0924\u094d\u0930\u0924\u093e \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0915\u0940 \u0905\u0927\u093f\u0915\u093e\u0902\u0936 \u0905\u0935\u0927\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0921\u093c\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u094b \u0938\u0930\u094d\u0935\u093e\u0927\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0924\u094d\u0938\u093e\u0939\u0928 \u092e\u093f\u0932\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928-\u0938\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0939\u0948\u0902?<\/strong><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><strong>1. \u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u092a\u0930\u093f\u091a\u093e\u0932\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0938\u094d\u0924\u093e \u0939\u0948, \u092a\u0930 \u0909\u0938\u0915\u0940 \u0938\u0902\u092c\u0926\u094d\u0927 \u092a\u0942\u0902\u091c\u0940 \u0932\u093e\u0917\u0924 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u0948\u0964<\/strong><br \/>\n<strong>2. \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092c\u0938\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092d\u094c\u0917\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930 \u0907\u0924\u0928\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0938\u0947 \u0939\u0940 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u0940 \u0938\u093e\u0930\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f \u0915\u0940 \u0906\u0936\u093e \u0915\u0930\u0928\u093e \u0935\u093e\u0938\u094d\u0924\u0935\u093f\u0915 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0964<\/strong><br \/>\n<strong>3. \u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0921\u093c\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u090f\u0915\u0915 (\u092e\u0940\u091f\u0930\u0940 \u091f\u0928\/\u0915\u093f\u092e\u0940.) \u0932\u093e\u0917\u0924 \u0938\u0938\u094d\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/strong><br \/>\n<strong>4. \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u093e \u0938\u094d\u0935\u0930\u0942\u092a \u0905\u0935\u093f\u092d\u093e\u091c\u094d\u092f \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u091c\u0928\u0924\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094d\u0930\u093e\u092f\u0903 \u0907\u0938\u0915\u093e \u0932\u093e\u092d \u0909\u0920\u093e\u0928\u093e \u0909\u0924\u0928\u093e \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e\u091c\u0928\u0915 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e, \u091c\u093f\u0924\u0928\u093e \u0928\u093f\u091c\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094b\u0902, \u092c\u0938\u094b\u0902 \u0924\u0925\u093e \u0926\u0941\u092a\u0939\u093f\u092f\u093e \u0935\u093e\u0939\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0932\u093e\u092d \u0909\u0920\u093e\u0928\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0928\u0940\u091a\u0947 \u0926\u093f\u090f \u0939\u0941\u090f \u0915\u0942\u091f\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0938\u0939\u0940 \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u091a\u092f\u0928 \u0915\u0940\u091c\u093f\u090f-<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0915\u0942\u091f :<\/strong><\/p>\n<p>(a) 1, 2 \u0914\u0930 3<br \/>\n(b) 1, 2 \u0914\u0930 4<br \/>\n(c) 1, 3 \u0914\u0930 4<br \/>\n(d) 2, 3 \u0914\u0930 4<\/p>\n<p><strong>[I.A.S. (Pre) 1994]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b9-link-358593\" class=\"sh-link b9-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b9', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b9-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b9-content-358593\" class=\"sh-content b9-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (b) 1, 2 \u0914\u0930 4<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0921\u093c\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u090f\u0915\u0915 (\u092e\u0940\u091f\u0930 \u091f\u0928\/\u0915\u093f\u092e\u0940.) \u0932\u093e\u0917\u0924 \u0938\u0938\u094d\u0924\u0940 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u0905\u0924\u0903 \u0915\u0925\u0928 3 \u0917\u0932\u0924 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0905\u0928\u094d\u092f \u0915\u0925\u0928 \u0938\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>10. \u0938\u0942\u091a\u0940-I \u0915\u094b \u0938\u0942\u091a\u0940-II \u0938\u0947 \u0938\u0941\u092e\u0947\u0932\u093f\u0924 \u0915\u0940\u091c\u093f\u090f \u0924\u0925\u093e \u0938\u0942\u091a\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0928\u0940\u091a\u0947 \u0926\u093f\u090f \u0917\u090f \u0915\u0942\u091f \u0938\u0947 \u0938\u0939\u0940 \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u091a\u0941\u0928\u093f\u090f-<\/strong><\/p>\n<table style=\"border-collapse: collapse; width: 100%;\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"width: 50%;\"><strong>\u0938\u0942\u091a\u0940-I<\/strong><\/td>\n<td style=\"width: 50%;\"><strong>\u0938\u0942\u091a\u0940-II<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 50%;\">(A) \u0930\u0947\u0932 \u0915\u094b\u091a \u092b\u0948\u0915\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940<\/td>\n<td style=\"width: 50%;\">1. \u092c\u0902\u0917\u0932\u0941\u0930\u0942<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 50%;\">(B) \u0935\u094d\u0939\u0940\u0932 \u090f\u0935\u0902 \u090f\u0915\u094d\u0938\u0932 \u0938\u0902\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930<\/td>\n<td style=\"width: 50%;\">2. \u092a\u0947\u0930\u092e\u094d\u092c\u0942\u0930<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 50%;\">(C) \u0921\u0940\u091c\u0932 \u0932\u094b\u0915\u094b\u092e\u094b\u091f\u093f\u0935 \u0935\u0930\u094d\u0915\u094d\u0938<\/td>\n<td style=\"width: 50%;\">3. \u0915\u092a\u0942\u0930\u0925\u0932\u093e<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 50%;\">(D) \u0907\u0902\u091f\u0940\u0917\u094d\u0930\u0932 \u0915\u094b\u091a \u092b\u0948\u0915\u094d\u091f\u0930\u0940<\/td>\n<td style=\"width: 50%;\">4. \u0935\u093e\u0930\u093e\u0923\u0938\u0940<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><strong>\u0915\u0942\u091f :<\/strong><\/p>\n<p><strong>A, B, C, D<br \/>\n<\/strong>(a) 1, 2, 3, 4<br \/>\n(b) 4, 3, 2, 1<br \/>\n(c) 1, 3, 4, 2<br \/>\n(d) 3, 1, 4, 2<\/p>\n<p><strong>[U.P.P.C.S. (Mains) 2008]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b10-link-358593\" class=\"sh-link b10-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b10', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b10-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b10-content-358593\" class=\"sh-content b10-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (d) 3, 1, 4, 2<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u0938\u0942\u091a\u0940-I \u0915\u093e \u0938\u0942\u091a\u0940-II \u0938\u0947 \u0938\u0941\u092e\u0947\u0932\u0928 \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u093e\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u0939\u0948-<\/li>\n<li>\n<table style=\"border-collapse: collapse; width: 100%; height: 120px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 24px;\">\n<td style=\"width: 50%; height: 24px;\">\u0938\u0942\u091a\u0940-I<\/td>\n<td style=\"width: 50%; height: 24px;\">\u0938\u0942\u091a\u0940-II<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"height: 24px;\">\n<td style=\"width: 50%; height: 24px;\">A. \u0930\u0947\u0932 \u0915\u094b\u091a \u092b\u0948\u0915\u094d\u091f\u0930\u0940<\/td>\n<td style=\"width: 50%; height: 24px;\">1. \u0915\u092a\u0942\u0930\u0925\u0932\u093e<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"height: 24px;\">\n<td style=\"width: 50%; height: 24px;\">B. \u0935\u094d\u0939\u0940\u0932 \u090f\u0935\u0902 \u090f\u0915\u094d\u0938\u0932 \u0938\u0902\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930<\/td>\n<td style=\"width: 50%; height: 24px;\">2. \u092c\u0902\u0917\u0932\u0941\u0930\u0942<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"height: 24px;\">\n<td style=\"width: 50%; height: 24px;\">C. \u0921\u0940\u091c\u0932 \u0932\u094b\u0915\u094b\u092e\u094b\u091f\u093f\u0935 \u0935\u0915\u094d\u0930\u094d\u0938<\/td>\n<td style=\"width: 50%; height: 24px;\">3. \u0935\u093e\u0930\u093e\u0923\u0938\u0940<\/td>\n<\/tr>\n<tr style=\"height: 24px;\">\n<td style=\"width: 50%; height: 24px;\">D. \u0907\u0902\u091f\u0940\u0917\u094d\u0930\u0932 \u0915\u094b\u091a \u092b\u0948\u0915\u094d\u091f\u0930\u0940<\/td>\n<td style=\"width: 50%; height: 24px;\">4. \u092a\u0947\u0930\u092e\u094d\u092c\u0942\u0930<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>11. \u0921\u0940\u091c\u0932 \u0930\u0947\u0932 \u0907\u0902\u091c\u0928 \u092c\u0928\u093e\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902-<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u091a\u093f\u0924\u0930\u0902\u091c\u0928 \u092e\u0947\u0902<br \/>\n(b) \u092e\u0921\u0941\u0935\u093e\u0921\u0940\u0939 \u092e\u0947\u0902<br \/>\n(c) \u091c\u092e\u0936\u0947\u0926\u092a\u0941\u0930 \u092e\u0947\u0902<br \/>\n(d) \u092a\u0947\u0930\u092e\u094d\u092c\u0942\u0930 \u092e\u0947\u0902<\/p>\n<p><strong>[Uttarakhand P.C.S. (Pre) 2005]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b11-link-358593\" class=\"sh-link b11-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b11', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b11-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b11-content-358593\" class=\"sh-content b11-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (b) \u092e\u0921\u0941\u0935\u093e\u0921\u0940\u0939 \u092e\u0947\u0902<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u091a\u093f\u0924\u0930\u0902\u091c\u0928 \u0932\u094b\u0915\u094b\u092e\u094b\u091f\u093f\u0935 \u0935\u0930\u094d\u0915\u094d\u0938 (\u091a\u093f\u0924\u0930\u0902\u091c\u0928) \u0935\u093f\u0926\u094d\u092f\u0941\u0924 \u0907\u0902\u091c\u0928 \u0921\u0940\u091c\u0932 \u0932\u094b\u0915\u094b\u092e\u094b\u091f\u093f\u092f \u0935\u0915\u094d\u0930\u094d\u0938 (\u092e\u0921\u0941\u0935\u093e\u0921\u0940\u0939, \u0935\u093e\u0930\u093e\u0923\u0938\u0940) \u0921\u0940\u091c\u0932 \u0907\u0902\u091c\u0928 \u091f\u093e\u091f\u093e \u0907\u0902\u091c\u0940\u0928\u093f\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917 \u090f\u0902\u0921 \u0932\u094b\u0915\u094b\u092e\u094b\u091f\u093f\u0935 \u0915\u0902\u092a\u0928\u0940 \u0932\u093f. (\u091c\u092e\u0936\u0947\u0926\u092a\u0941\u0930) \u092d\u093e\u092a \u0907\u0902\u091c\u0928 \u0907\u0902\u091f\u0940\u0917\u094d\u0930\u0932 \u0915\u094b\u091a \u092b\u0948\u0915\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940 (\u092a\u0947\u0930\u092e\u094d\u092c\u0942\u0930, \u091a\u0947\u0928\u094d\u0928\u0908)-\u0930\u0947\u0932 \u0915\u094b\u091a \u0905\u0924\u0903 \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a (b) \u0938\u0939\u0940 \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>12. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u093e\u0902\u0915\u093f\u0924 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u0938\u092e\u0942\u0939\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0939 \u0915\u094c\u0928-\u0938\u093e \u0939\u0948, \u091c\u0939\u093e\u0902 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0930\u0947\u0932 \u0921\u093f\u092c\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092c\u0921\u093c\u0940 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u092a\u0902\u091c\u093e\u092c \u0914\u0930 \u0924\u092e\u093f\u0932\u0928\u093e\u0921\u0941<br \/>\n(b) \u0913\u0921\u093f\u0936\u093e \u0914\u0930 \u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e \u092c\u0902\u0917\u093e\u0932<br \/>\n(c) \u0924\u092e\u093f\u0932\u0928\u093e\u0921\u0941 \u0914\u0930 \u092a\u0936\u094d\u0935\u093f\u092e \u092c\u0902\u0917\u093e\u0932<br \/>\n(d) \u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e \u092c\u0902\u0917\u093e\u0932 \u0914\u0930 \u092a\u0902\u091c\u093e\u092c<\/p>\n<p><strong>[U.P.P.C.S. (SpL) (Pre) 2008]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b12-link-358593\" class=\"sh-link b12-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b12', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b12-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b12-content-358593\" class=\"sh-content b12-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (a) \u092a\u0902\u091c\u093e\u092c \u0914\u0930 \u0924\u092e\u093f\u0932\u0928\u093e\u0921\u0941<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928\u0917\u0924 \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0902\u091c\u093e\u092c \u0915\u0947 \u0915\u092a\u0942\u0930\u0925\u0932\u093e \u090f\u0935\u0902 \u0924\u092e\u093f\u0932\u0928\u093e\u0921\u0941 \u0915\u0947 \u092a\u0947\u0930\u092e\u094d\u092c\u0941\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0940 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0930\u0947\u0932 \u0921\u093f\u092c\u094d\u092c\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>13. \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0938\u094d\u091f\u0949\u092b \u0915\u0949\u0932\u0947\u091c \u0915\u0939\u093e\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u092e\u0926\u094d\u0930\u093e\u0938<br \/>\n(b) \u092c\u0921\u093c\u094c\u0926\u093e<br \/>\n(c) \u0907\u0932\u093e\u0939\u093e\u092c\u093e\u0926<br \/>\n(d) \u0939\u0948\u0926\u0930\u093e\u092c\u093e\u0926<\/p>\n<p><strong>[U.P.P.C.S. (Pre) 1991]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b13-link-358593\" class=\"sh-link b13-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b13', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b13-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b13-content-358593\" class=\"sh-content b13-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (b) \u092c\u0921\u093c\u094c\u0926\u093e<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u0928\u0947\u0936\u0928\u0932 \u090f\u0915\u0947\u0921\u092e\u0940 \u0911\u092b \u0907\u0902\u0921\u093f\u092f\u0928 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947\u091c (\u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0938\u094d\u091f\u0949\u092b \u0915\u0949\u0932\u0947\u091c) \u092c\u0921\u093c\u094c\u0926\u093e (\u092c\u0921\u094b\u0926\u0930\u093e) \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>14. \u0938\u093e\u0932 \u0915\u0940 \u0932\u0915\u0921\u093c\u0940 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0905\u0927\u093f\u0915\u0924\u0930 \u0915\u093f\u0938 \u0909\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0915\u093e\u0917\u091c<br \/>\n(b) \u092e\u093e\u091a\u093f\u0938<br \/>\n(c) \u0915\u0924\u094d\u0925\u093e<br \/>\n(d) \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0938\u094d\u0932\u0940\u092a\u0930<\/p>\n<p><strong>[M.P.P.C.S. (Pre) 1995]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b14-link-358593\" class=\"sh-link b14-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b14', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b14-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b14-content-358593\" class=\"sh-content b14-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (d) \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0938\u094d\u0932\u0940\u092a\u0930<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u0938\u093e\u0932 \u092f\u093e \u0938\u093e\u0916\u0942 \u0915\u0940 \u0932\u0915\u0921\u093c\u0940 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0939\u0940 \u0915\u0920\u094b\u0930, \u092d\u093e\u0930\u0940, \u092e\u091c\u092c\u0942\u0924 \u0924\u0925\u093e \u092d\u0942\u0930\u0947 \u0930\u0902\u0917 \u0915\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938\u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f\u0924\u093e \u0935\u091c\u0928\u0940 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0907\u0938\u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0905\u0927\u093f\u0915\u093e\u0902\u0936\u0924\u0903 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0938\u094d\u0932\u0940\u092a\u0930 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u092e\u0932\u093e\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938 \u0932\u0915\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0947 \u091c\u0939\u093e\u091c \u092c\u0928\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>15. \u0924\u0940\u0938\u0930\u0940 \u0930\u0947\u0932 \u0915\u094b\u091a \u092b\u0948\u0915\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u093e \u0930\u0939\u0940 \u0939\u0948-<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0905\u092e\u0947\u0920\u0940 \u092e\u0947\u0902<br \/>\n(b) \u0930\u093e\u092f\u092c\u0930\u0947\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902<br \/>\n(c) \u091a\u092e\u094d\u092a\u093e\u0930\u0928 \u092e\u0947\u0902<br \/>\n(d) \u0915\u092a\u0942\u0930\u0925\u0932\u093e \u092e\u0947\u0902<\/p>\n<p><strong>[U.P.P.C.S. (Spl.) (Mains) 2008]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b15-link-358593\" class=\"sh-link b15-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b15', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b15-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b15-content-358593\" class=\"sh-content b15-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (b) \u0930\u093e\u092f\u092c\u0930\u0947\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0924\u0940\u0938\u0930\u0940 \u0930\u0947\u0932 \u0915\u094b\u091a \u092b\u0948\u0915\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940 \u0930\u093e\u092f\u092c\u0930\u0947\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u0940 \u0917\u0908 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938\u0947 \u092e\u0949\u0921\u0930\u094d\u0928 \u0915\u094b\u091a \u092b\u0948\u0915\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940 \u0915\u0947 \u0928\u093e\u092e \u0938\u0947 \u092d\u0940 \u091c\u093e\u0928\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938\u0915\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0935\u0930\u094d\u0937 2009 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0930\u0902\u092d \u0939\u0941\u0906\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>16. \u0915\u093f\u0938 \u0930\u0947\u0932 \u0916\u0902\u0921 \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0925\u092e \u0938\u0940.\u090f\u0928.\u091c\u0940. \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928 \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u0940 \u0917\u0908?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0926\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u0906\u0917\u0930\u093e \u0916\u0902\u0921 \u092a\u0930<br \/>\n(b) \u0930\u094b\u0939\u0924\u0915\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u091a\u0902\u0921\u0940\u0917\u0922\u093c \u0916\u0902\u0921 \u092a\u0930<br \/>\n(c) \u0926\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u091a\u0902\u0921\u0940\u0917\u0922\u093c \u0916\u0902\u0921 \u092a\u0930<br \/>\n(d) \u0930\u0947\u0935\u093e\u0921\u093c\u0940\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u0930\u094b\u0939\u0924\u0915 \u0916\u0902\u0921 \u092a\u0930<\/p>\n<p><strong>[U.P.P.C.S. (Mains) 2016 TES]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b16-link-358593\" class=\"sh-link b16-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b16', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b16-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b16-content-358593\" class=\"sh-content b16-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (d) \u0930\u0947\u0935\u093e\u0921\u093c\u0940\u00a0 \u2013\u00a0\u00a0\u0930\u094b\u0939\u0924\u0915 \u0916\u0902\u0921 \u092a\u0930<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0925\u092e \u0938\u0940.\u090f\u0928.\u091c\u0940. \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928 \u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 \u0930\u0947\u0935\u093e\u0921\u0940-\u0930\u094b\u0939\u0924\u0915 \u0916\u0902\u0921 \u092a\u0930 \u091c\u0928\u0935\u0930\u0940, 2015 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0940 \u0917\u0908\u0964<\/li>\n<li>\u0938\u0940.\u090f\u0928.\u091c\u0940. \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092a\u0930\u093f\u091a\u093e\u0932\u0928 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0930\u093f\u0924 \u0917\u0948\u0938 \u0909\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u091c\u0928 \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u0921\u0940\u091c\u0932 \u0916\u092a\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u091f\u094c\u0924\u0940 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0915 \u0939\u094b\u0917\u093e\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>17. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928-\u0938\u093e \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u0910\u0938\u093e \u092a\u0939\u0932\u093e \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u092c\u0928\u093e, \u091c\u0939\u093e\u0902 \u092a\u0940.\u092a\u0940.\u092a\u0940. \u092e\u0949\u0921\u0932 \u092a\u0930 \u0930\u0947\u0932 \u091f\u094d\u0930\u0948\u0915 \u092c\u0928\u093e\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0915\u0947\u0930\u0932<br \/>\n(b) \u0917\u0941\u091c\u0930\u093e\u0924<br \/>\n(c) \u0915\u0930\u094d\u0928\u093e\u091f\u0915<br \/>\n(d) \u092e\u0939\u093e\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930<\/p>\n<p><strong>[U.P.P.C.S. (Mains) 2016]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b17-link-358593\" class=\"sh-link b17-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b17', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b17-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b17-content-358593\" class=\"sh-content b17-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (b) \u0917\u0941\u091c\u0930\u093e\u0924<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>14 \u091c\u0941\u0932\u093e\u0908, 2015 \u0915\u094b \u0924\u0924\u094d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0930\u0947\u0932 \u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0938\u0941\u0930\u0947\u0936 \u092a\u094d\u0930\u092d\u0941 \u0928\u0947 \u0928\u0908 \u0926\u093f\u0932\u094d\u0932\u0940 \u0938\u0947 \u0930\u093f\u092e\u094b\u091f \u0915\u0902\u091f\u094d\u0930\u094b\u0932 \u0915\u0947 \u091c\u0930\u093f\u090f \u0917\u0941\u091c\u0930\u093e\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u093e\u0902\u0927\u0940\u0927\u093e\u092e \u091f\u0942\u0928\u093e \u091f\u0947\u0915\u0930\u093e \u0930\u0947\u0932 \u0932\u093e\u0907\u0928 \u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 \u0915\u0940\u0964<\/li>\n<li>\u092f\u0939 \u092a\u0940.\u092a\u0940.\u092a\u0940. \u092e\u0949\u0921\u0932 \u092a\u0930 \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 (\u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923\u093f\u0924) \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u093e \u092a\u0939\u0932\u093e \u0930\u0947\u0932 \u091f\u094d\u0930\u0948\u0915 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938 \u091f\u094d\u0930\u0948\u0915 \u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0932\u0902\u092c\u093e\u0908 \u0932\u0917\u092d\u0917 17 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0939\u0948, \u091c\u094b \u091f\u0942\u0928\u093e \u092c\u0902\u0926\u0930\u0917\u093e\u0939 \u0924\u0925\u093e \u091f\u0947\u0915\u0930\u093e \u0915\u0947 \u0921\u094d\u0930\u093e\u0908 \u092c\u0932\u094d\u0915 \u091f\u0930\u094d\u092e\u093f\u0928\u0932 \u0915\u094b \u0905\u092a\u0928\u0940 \u0938\u0947\u0935\u093e\u090f\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0947\u0917\u0940\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>18. \u0915\u094b\u0902\u0915\u0923 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0937\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928-\u0938\u093e \u090f\u0915 \u0915\u0925\u0928 \u0938\u0924\u094d\u092f \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0907\u0938\u0915\u0940 \u0915\u0941\u0932 \u0932\u0902\u092c\u093e\u0908 \u0932\u0917\u092d\u0917 760 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0939\u0948\u0964<br \/>\n(b) \u092f\u0939 \u0915\u0930\u094d\u0928\u093e\u091f\u0915, \u0917\u094b\u0935\u093e, \u092e\u0939\u093e\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930 \u0914\u0930 \u0915\u0947\u0930\u0932 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0939\u094b\u0915\u0930 \u0917\u0941\u091c\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<br \/>\n(c) \u092f\u0939 \u090f\u0915\u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u0910\u0938\u093e \u0930\u0947\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0939\u0948, \u091c\u094b \u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e\u0940 \u0918\u093e\u091f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0941\u090f \u0917\u0941\u091c\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<br \/>\n(d) \u091c\u094b \u0915\u094b\u0902\u0915\u0923 \u0930\u0947\u0932 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0915\u0902\u092a\u0928\u0940 \u092c\u0928\u0940, \u0909\u0938\u0928\u0947 \u0938\u093e\u0930\u094d\u0935\u091c\u0928\u093f\u0915 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0917\u092e\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0927\u0928 \u0907\u0915\u091f\u094d\u0920\u093e \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964<\/p>\n<p><strong>[I.A.S. (Pre) 1999]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b18-link-358593\" class=\"sh-link b18-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b18', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b18-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b18-content-358593\" class=\"sh-content b18-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (b) \u092f\u0939 \u0915\u0930\u094d\u0928\u093e\u091f\u0915, \u0917\u094b\u0935\u093e, \u092e\u0939\u093e\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930 \u0914\u0930 \u0915\u0947\u0930\u0932 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0939\u094b\u0915\u0930 \u0917\u0941\u091c\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u0915\u094b\u0902\u0915\u0923 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u092e\u0939\u093e\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930, \u0915\u0930\u094d\u0928\u093e\u091f\u0915 \u0914\u0930 \u0917\u094b\u0935\u093e \u0915\u094b \u091c\u094b\u0921\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u092f\u0939 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0915\u0947\u0930\u0932 \u0924\u0915 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948; \u0915\u093f\u0902\u0924\u0941 \u0915\u0947\u0930\u0932 \u0915\u094b \u090f\u0915 \u0932\u093e\u092d \u092f\u0939 \u0905\u0935\u0936\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092e\u0939\u093e\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930, \u0915\u0930\u094d\u0928\u093e\u091f\u0915 \u090f\u0935\u0902 \u0917\u094b\u0935\u093e \u0938\u0947 \u0909\u0938\u0915\u0940 \u0926\u0942\u0930\u0940 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0927\u093f\u0915 \u0915\u092e \u0939\u094b \u0917\u0908 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0936\u0947\u0937 \u0938\u092d\u0940 \u0915\u0925\u0928 \u0938\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>19. \u0915\u094b\u0902\u0915\u0923 \u0930\u0947\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948-<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u092c\u0947\u0932\u0917\u093e\u092e \u0915\u094b<br \/>\n(b) \u092e\u0921\u0917\u093e\u0902\u0935 \u0915\u094b<br \/>\n(c) \u0930\u0924\u094d\u0928\u093e\u0917\u093f\u0930\u093f \u0915\u094b<br \/>\n(d) \u0909\u0921\u0941\u092a\u0940 \u0915\u094b<\/p>\n<p><strong>[U.P.P.C.S. (Mains) 2010]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b19-link-358593\" class=\"sh-link b19-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b19', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b19-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b19-content-358593\" class=\"sh-content b19-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (a) \u092c\u0947\u0932\u0917\u093e\u092e \u0915\u094b<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>&#8216;\u0915\u094b\u0902\u0915\u0923 \u0930\u0947\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917&#8217; \u092c\u0947\u0932\u0917\u093e\u092e \u0915\u094b \u0928\u0939\u0940\u0902 \u091c\u094b\u0921\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u092c\u0915\u093f \u092e\u0921\u0917\u093e\u0902\u0935, \u0930\u0924\u094d\u0928\u093e\u0917\u093f\u0930\u093f \u0914\u0930 \u0909\u0921\u0941\u092a\u0940 \u0915\u094b\u0902\u0915\u0923 \u0930\u0947\u0932\u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0947 \u0939\u0941\u090f \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>20. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u0915\u093f\u0928 \u0926\u094b \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0938\u094d\u091f\u0947\u0936\u0928\u094b\u0902 \u0915\u094b \u091c\u094b\u0921\u093c\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0930\u0947\u0932 \u0932\u093e\u0907\u0928 \u0915\u094b \u092f\u0942\u0928\u0947\u0938\u094d\u0915\u094b \u0928\u0947 \u0927\u0930\u094b\u0939\u0930 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u0928\u094d\u092f\u0924\u093e \u0926\u0940 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0938\u093f\u0932\u0940\u0917\u0941\u0921\u093c\u0940 \u0924\u0925\u093e \u0926\u093e\u0930\u094d\u091c\u093f\u0932\u093f\u0902\u0917<br \/>\n(b) \u0907\u0932\u093e\u0939\u093e\u092c\u093e\u0926 \u0924\u0925\u093e \u0935\u093e\u0930\u093e\u0923\u0938\u0940<br \/>\n(c) \u092e\u0941\u0902\u092c\u0908 \u0924\u0925\u093e \u0925\u093e\u0923\u0947<br \/>\n(d) \u0905\u092e\u0943\u0924\u0938\u0930 \u0924\u0925\u093e \u0932\u0941\u0927\u093f\u092f\u093e\u0928\u093e<\/p>\n<p><strong>[R.A.S\/R.T.S. (Pre) 2013]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b20-link-358593\" class=\"sh-link b20-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b20', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b20-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b20-content-358593\" class=\"sh-content b20-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (a) \u0938\u093f\u0932\u0940\u0917\u0941\u0921\u093c\u0940 \u0924\u0925\u093e \u0926\u093e\u0930\u094d\u091c\u093f\u0932\u093f\u0902\u0917<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930, \u0938\u093f\u0932\u093f\u0917\u0941\u0921\u0940 \u0924\u0925\u093e \u0926\u093e\u0930\u094d\u091c\u093f\u0932\u093f\u0902\u0917 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0938\u094d\u091f\u0947\u0936\u0928 \u0926\u093e\u0930\u094d\u091c\u093f\u0932\u093f\u0902\u0917 \u0939\u093f\u092e\u093e\u0932\u092f\u0928 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0917\u0924 \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938\u0947 \u092f\u0942\u0928\u0947\u0938\u094d\u0915\u094b \u0928\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937 1999 \u092e\u0947\u0902 \u0927\u0930\u094b\u0939\u0930 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u0928\u094d\u092f\u0924\u093e \u0926\u0940 \u0925\u0940, \u091c\u092c\u0915\u093f \u0905\u0928\u094d\u092f \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a \u0917\u0932\u0924 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>21. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928 \u0930\u0947\u0932 \u0938\u0947\u0935\u093e \u0938\u0947 \u0935\u0902\u091a\u093f\u0924 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u0924\u094d\u0930\u093f\u092a\u0941\u0930\u093e<br \/>\n(b) \u092e\u0947\u0918\u093e\u0932\u092f<br \/>\n(c) \u0905\u0930\u0941\u0923\u093e\u091a\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0947\u0936<br \/>\n(d) \u092e\u093f\u091c\u094b\u0930\u092e<\/p>\n<p><strong>[U.P.U.D.A.\/L.D.A. (Pre) 2013]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b21-link-358593\" class=\"sh-link b21-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b21', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b21-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b21-content-358593\" class=\"sh-content b21-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (b) \u092e\u0947\u0918\u093e\u0932\u092f<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928\u0915\u093e\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0947\u0918\u093e\u0932\u092f, \u0930\u0947\u0932 \u0938\u0947\u0935\u093e \u0938\u0947 \u0935\u0902\u091a\u093f\u0924 \u0925\u093e\u0964<\/li>\n<li>\u0935\u0930\u094d\u0924\u092e\u093e\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0924\u094d\u0930\u093f\u092a\u0941\u0930\u093e \u0914\u0930 \u092e\u093f\u091c\u094b\u0930\u092e \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0947\u0932 \u0938\u0947\u0935\u093e\u090f\u0902 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0906\u0930\u0902\u092d \u0939\u094b \u091a\u0941\u0915\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>\u092b\u0930\u0935\u0930\u0940, 2013 \u092e\u0947\u0902 \u0924\u0924\u094d\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0930\u0947\u0932 \u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u092a\u0935\u0928 \u0915\u0941\u092e\u093e\u0930 \u092c\u0902\u0938\u0932 \u0928\u0947 \u0905\u0930\u0941\u0923\u093e\u091a\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0947\u0936 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0925\u092e \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0932\u093e\u0907\u0928 (\u0939\u0930\u092e\u094b\u091f\u0940 \u0928\u0939\u0930\u0932\u0917\u0942\u0928 23 \u0915\u093f\u092e\u0940.) \u0915\u093e \u0909\u200c\u0926\u094d\u0918\u093e\u091f\u0928 \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964<\/li>\n<li>29 \u0928\u0935\u0902\u092c\u0930, 2014 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0928\u0930\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u092e\u094b\u0926\u0940 \u0928\u0947 \u092e\u0947\u0918\u093e\u0932\u092f \u0915\u0947 \u092e\u0947\u0902\u0926\u0940\u092a\u093e\u0925\u0930 \u0938\u0947 \u0905\u0938\u092e \u0915\u0947 \u0917\u0941\u0935\u093e\u0939\u093e\u091f\u0940 \u0924\u0915 \u0915\u0947 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u092a\u0930 \u0930\u0947\u0932 \u0938\u0902\u091a\u093e\u0932\u0928 \u0915\u093e \u0936\u0941\u092d\u093e\u0930\u0902\u092d \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964<\/li>\n<li>\u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0905\u092c \u0938\u093f\u0915\u094d\u0915\u093f\u092e \u0915\u094b \u091b\u094b\u0921\u093c\u0915\u0930 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0938\u092d\u0940 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0915\u0947 \u0928\u0947\u091f\u0935\u0930\u094d\u0915 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930 \u0939\u094b \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>22. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u093e\u0902\u0915\u093f\u0924 \u0928\u092e\u094d\u092c\u0930 \u0915\u0940 \u0930\u093e\u091c\u0927\u093e\u0928\u0940 \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0915\u094c\u0928-\u0938\u0940 \u090f\u0915 \u0905\u0927\u093f\u0915\u0924\u092e \u0926\u0942\u0930\u0940 \u0924\u092f \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) 12429 \u092c\u0902\u0917\u0932\u0941\u0930\u0942 \u0938\u093f\u091f\u0940 \u091c\u0902\u0915\u094d\u0936\u0928<br \/>\n(b) 12431 \u0924\u094d\u0930\u093f\u0935\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u092e \u0938\u0947\u0902\u091f\u094d\u0930\u0932<br \/>\n(c) 12433 \u091a\u0947\u0928\u094d\u0928\u0908 \u0938\u0947\u0902\u091f\u094d\u0930\u0932<br \/>\n(d) 12435 \u0921\u093f\u092c\u094d\u0930\u0942\u0917\u0922\u093c \u091f\u093e\u0909\u0928<\/p>\n<p><strong>[53<sup>th <\/sup>to 55<sup>th<\/sup> B.P.S.C. (Pre) 2011]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b22-link-358593\" class=\"sh-link b22-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b22', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b22-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b22-content-358593\" class=\"sh-content b22-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (b) 12431 \u0924\u094d\u0930\u093f\u0935\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u092e \u0938\u0947\u0902\u091f\u094d\u0930\u0932<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u0924\u094d\u0930\u093f\u0935\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u092e (\u0924\u093f\u0930\u0941\u0935\u0928\u0902\u0924\u092a\u0941\u0930\u092e) \u0938\u0947\u0902\u091f\u094d\u0930\u0932 \u0930\u093e\u091c\u0927\u093e\u0928\u0940 \u092f\u093e\u0924\u094d\u0930\u0940 \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928 \u0905\u0927\u093f\u0915\u0924\u092e \u0926\u0942\u0930\u0940 \u0924\u092f \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u092f\u0939 \u0932\u0917\u092d\u0917 3,149 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0926\u0942\u0930\u0940 \u0924\u092f \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u092f\u0939 \u0924\u093f\u0930\u0941\u0935\u0928\u0902\u0924\u092a\u0941\u0930\u092e \u0938\u0947\u0902\u091f\u094d\u0930\u0932 \u0938\u0947 \u0939\u091c\u0930\u0924 \u0928\u093f\u091c\u093e\u092e\u0941\u0926\u094d\u0926\u0940\u0928 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u091a\u0932\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u091c\u092c\u0915\u093f \u0921\u093f\u092c\u094d\u0930\u0942\u0917\u0922\u093c \u091f\u093e\u0909\u0928 2459 \u0915\u093f\u092e\u0940., \u092c\u0902\u0917\u0932\u0941\u0930\u0942-\u0930\u093e\u091c\u0927\u093e\u0928\u0940 2365 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0924\u0925\u093e \u091a\u0947\u0928\u094d\u0928\u0908 \u0938\u0947\u0902\u091f\u094d\u0930\u0932 2175 \u0915\u093f\u092e\u0940. \u0915\u0940 \u0926\u0942\u0930\u0940 \u0924\u092f \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u0938\u0930\u094d\u0935\u093e\u0927\u093f\u0915 \u0924\u0940\u0935\u094d\u0930 \u0917\u0924\u093f \u0938\u0947 \u091a\u0932\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u091f\u094d\u0930\u0947\u0928 \u0917\u0924\u093f\u092e\u093e\u0928 \u090f\u0915\u094d\u0938\u092a\u094d\u0930\u0947\u0938 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>23. \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u0930\u0947\u0932 \u0938\u0941\u0930\u0902\u0917\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0932\u0902\u092c\u093e\u0908 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u0938\u0939\u0940 \u0905\u0935\u0930\u094b\u0939\u0940 \u0915\u094d\u0930\u092e \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948?<\/strong><\/p>\n<p>(a) \u092a\u0940\u0930\u092a\u0902\u091c\u093e\u0932, \u0915\u093e\u0930\u092c\u0941\u0926, \u0928\u093e\u0925\u0942\u0935\u093e\u0921\u093c\u0940, \u092c\u0930\u0926\u0947\u0935\u093e\u0926\u0940<br \/>\n(b) \u0915\u093e\u0930\u092c\u0941\u0926, \u092a\u0940\u0930\u092a\u0902\u091c\u093e\u0932, \u0928\u093e\u0925\u0942\u0935\u093e\u0921\u093c\u0940, \u092c\u0930\u0926\u0947\u0935\u093e\u0926\u0940<br \/>\n(c) \u092c\u0930\u0926\u0947\u0935\u093e\u0926\u0940, \u0928\u093e\u0925\u0942\u0935\u093e\u0921\u093c\u0940, \u092a\u0940\u0930\u092a\u0902\u091c\u093e\u0932, \u0915\u093e\u0930\u092c\u0941\u0926<br \/>\n(d) \u0928\u093e\u0925\u0942\u0935\u093e\u0921\u093c\u0940, \u092c\u0930\u0926\u0947\u0935\u093e\u0926\u0940, \u0915\u093e\u0930\u092c\u0941\u0926, \u092a\u0940\u0930\u092a\u0902\u091c\u093e\u0932<\/p>\n<p><strong>[U.P.P.C.S. (Mains) 2015]<\/strong><\/p>\n<div id=\"b23-link-358593\" class=\"sh-link b23-link sh-hide\"><a href=\"#\" onclick=\"showhide_toggle('b23', 358593, 'See Answer &amp; Explanation', 'Hide'); return false;\" aria-expanded=\"false\"><span id=\"b23-toggle-358593\">See Answer &amp; Explanation<\/span><\/a><\/div><div id=\"b23-content-358593\" class=\"sh-content b23-content sh-hide\" style=\"display: none;\"><\/p>\n<p><strong>\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930- (a) \u092a\u0940\u0930\u092a\u0902\u091c\u093e\u0932, \u0915\u093e\u0930\u092c\u0941\u0926, \u0928\u093e\u0925\u0942\u0935\u093e\u0921\u093c\u0940, \u092c\u0930\u0926\u0947\u0935\u093e\u0926\u0940<\/strong><\/p>\n<table style=\"width: 100%; border-collapse: collapse; background-color: #ffeded; border-radius: 6px; border-style: hidden; border-color: #000000; height: 10px;\">\n<tbody>\n<tr style=\"height: 10px;\">\n<td style=\"width: 100%; height: 10px;\">\n<ul>\n<li>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0947\u0932 \u0938\u0941\u0930\u0902\u0917\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0932\u0902\u092c\u093e\u0908 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u0938\u0939\u0940 \u0915\u094d\u0930\u092e \u0939\u0948-\u092a\u0940\u0930 \u092a\u0902\u091c\u093e\u0932 \u0930\u0947\u0932 \u0938\u0941\u0930\u0902\u0917 (11.2 \u0915\u093f\u092e\u0940.), \u0915\u093e\u0930\u092c\u0941\u0926 \u0930\u0947\u0932 \u0938\u0941\u0930\u0902\u0917, \u0928\u093e\u0925\u0942\u0935\u093e\u0921\u093c\u0940 \u0930\u0947\u0932 \u0938\u0941\u0930\u0902\u0917, \u092c\u0930\u0926\u0947\u0935\u093e\u0926\u0940 \u0930\u0947\u0932 \u0938\u0941\u0930\u0902\u0917 \u0924\u0925\u093e \u091f\u0940\u0915 \u0930\u0947\u0932 \u0938\u0941\u0930\u0902\u0917\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h2>iii.<\/h2>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0930\u0947\u0932 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0939\u0941\u0906 \u0925\u093e- (a) 1853 \u092e\u0947\u0902 (b) 1854 \u092e\u0947\u0902 (c) 1855 \u092e\u0947\u0902 (d) [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-358593","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-indian-geography"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.9 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 - IASbook<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 - IASbook\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"1. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0930\u0947\u0932 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0939\u0941\u0906 \u0925\u093e- (a) 1853 \u092e\u0947\u0902 (b) 1854 \u092e\u0947\u0902 (c) 1855 \u092e\u0947\u0902 (d) [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"IASbook\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-01-19T09:46:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-02-02T06:31:55+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"IASbook\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"IASbook\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/\"},\"author\":{\"name\":\"IASbook\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/person\/630a491091137b169cbd0eaf2b37007b\"},\"headline\":\"\u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925\",\"datePublished\":\"2024-01-19T09:46:22+00:00\",\"dateModified\":\"2024-02-02T06:31:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/\"},\"wordCount\":669,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#organization\"},\"articleSection\":[\"\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u093e \u092d\u0942\u0917\u094b\u0932\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/\",\"url\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/\",\"name\":\"\u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 - IASbook\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-01-19T09:46:22+00:00\",\"dateModified\":\"2024-02-02T06:31:55+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/\",\"name\":\"IASbook\",\"description\":\"Study For Civil Services\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#organization\",\"name\":\"IASbook\",\"url\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/iasbook-logo-v2-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/iasbook-logo-v2-1.png\",\"width\":264,\"height\":56,\"caption\":\"IASbook\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/person\/630a491091137b169cbd0eaf2b37007b\",\"name\":\"IASbook\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7a8b1a2a26151e06c0c5bd1bdd617dab88c67a576b33c0fac949a7a5dbf61fca?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7a8b1a2a26151e06c0c5bd1bdd617dab88c67a576b33c0fac949a7a5dbf61fca?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"IASbook\"},\"url\":\"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/author\/iasbook\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 - IASbook","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 - IASbook","og_description":"1. \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0930\u0947\u0932 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0939\u0941\u0906 \u0925\u093e- (a) 1853 \u092e\u0947\u0902 (b) 1854 \u092e\u0947\u0902 (c) 1855 \u092e\u0947\u0902 (d) [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/","og_site_name":"IASbook","article_published_time":"2024-01-19T09:46:22+00:00","article_modified_time":"2024-02-02T06:31:55+00:00","author":"IASbook","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"IASbook","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/"},"author":{"name":"IASbook","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/person\/630a491091137b169cbd0eaf2b37007b"},"headline":"\u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925","datePublished":"2024-01-19T09:46:22+00:00","dateModified":"2024-02-02T06:31:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/"},"wordCount":669,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#organization"},"articleSection":["\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u093e \u092d\u0942\u0917\u094b\u0932"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/","url":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/","name":"\u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 - IASbook","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#website"},"datePublished":"2024-01-19T09:46:22+00:00","dateModified":"2024-02-02T06:31:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/rail-transport-india-questions\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0930\u0947\u0932 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0939\u0928 \u2013 \u0905\u0927\u094d\u092f\u093e\u092f\u0935\u093e\u0930 \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0916\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#website","url":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/","name":"IASbook","description":"Study For Civil Services","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#organization","name":"IASbook","url":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/iasbook-logo-v2-1.png","contentUrl":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/iasbook-logo-v2-1.png","width":264,"height":56,"caption":"IASbook"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/person\/630a491091137b169cbd0eaf2b37007b","name":"IASbook","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7a8b1a2a26151e06c0c5bd1bdd617dab88c67a576b33c0fac949a7a5dbf61fca?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7a8b1a2a26151e06c0c5bd1bdd617dab88c67a576b33c0fac949a7a5dbf61fca?s=96&d=mm&r=g","caption":"IASbook"},"url":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/author\/iasbook\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/358593","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=358593"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/358593\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":363048,"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/358593\/revisions\/363048"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=358593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=358593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iasbook.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=358593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}